Najnowsze orzecznictwo sądu dotyczące wypadków przy pracy

Definicja wypadku przy pracy zawarta w Ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wydaje się jednoznaczna, ale jej stosowanie w praktyce rodzi liczne wątpliwości interpretacyjne – zwłaszcza w zakresie nagłości zdarzenia, przyczyny zewnętrznej oraz związku z pracą.

Z artykułu dowiesz się:

• jakie przesłanki muszą zostać spełnione, aby zdarzenie zostało uznane za wypadek przy pracy,
• kiedy schorzenie samoistne pracownika nie wyklucza odpowiedzialności wypadkowej pracodawcy,
• w jakich sytuacjach zachowanie pracownika może zostać zakwalifikowane jako rażące niedbalstwo wyłączające prawo do świadczeń.

Liczba wypadków z roku na rok rośnie. Według danych Urzędu Statystycznego w 2024 r. zgłoszono 67 tys. osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy. Natomiast w okresie od stycznia do września 2025 r. liczba ta wyniosła 47 076 osób, co oznacza wzrost o 3,1% w porównaniu z analogicznym okresem 2024 r.

Najważniejszym dokumentem zawierającym informacje o zdarzeniu jest protokół powypadkowy.

Dane Państwowej Inspekcji Pracy wskazują jednak, że dokumenty te często zawierają błędy dotyczące prawidłowej kwalifikacji zdarzenia oraz ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy.

Nieprawidłowości w tym zakresie mogą rodzić dla pracodawcy szereg negatywnych konsekwencji. W szczególności zwiększają ryzyko kosztownych sporów sądowych, w których pracownicy domagają się zmiany kwalifikacji prawnej zdarzenia na wypadek przy pracy, a następnie dochodzą wysokich odszkodowań lub zadośćuczynień.

Podstawowym aktem prawnym regulującym problematykę wypadków przy pracy jest Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej zwana jako: „WypadkiU”).

Definicja wypadku przy pracy została zawarta w art. 3 ust. 1 powyższej ustawy. Zgodnie z tym przepisem za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
• w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Podkreślić należy, że wszystkie te kryteria muszą wystąpić łącznie.

Wydawać by się mogło, że definicja wypadku przy pracy nie powinna budzić większych problemów interpretacyjnych. W praktyce jest jednak zupełnie inaczej.

Nagłość

Przede wszystkim w praktyce zespoły powypadkowe błędnie utożsamiają przesłankę nagłości ze skutkiem zdarzenia w postaci urazu lub śmierci. Z kolei z literalnego brzmienia przepisu wprost wynika, że termin ten odnosi się do wyrażenia „zdarzenie”, przed którym bezpośrednio się znajduje i z którym pozostaje w ścisłej korelacji.

Według słownikowej definicji „nagły” oznacza zjawiający się znienacka, zaskakujący, niespodziewany i raptowny, ale także niecierpiący zwłoki, pilny, naglący, natychmiastowy. Pojęcie to dotyczy nie tylko czegoś nieprzewidzianego i zaskakującego, ale także czegoś krótkotrwałego, o niezwłocznym, natychmiastowym przebiegu, a tym samym – krótkim czasie trwania.

W wyroku z dnia 1.02.2023 r., III USKP 66/22, LEX nr 3521515, Sąd Najwyższy podkreślił, że: „nagłość zdarzenia powodującego wypadek przy pracy charakteryzuje się zaskoczeniem pracownika, jest czymś nieprzewidywalnym, nieoczekiwanym, raptownym. Należy podkreślić, że omawiana w tym miejscu cecha musi dotyczyć samego zdarzenia, a nie skutku pod postacią urazu lub śmierci”.

W orzecznictwie silnie akcentowany jest pogląd, zgodnie z którym nagłość zdarzenia zachodzi wówczas, gdy trwa ono nie dłużej niż jedną dniówkę roboczą.

Nagłość stanowi przeciwieństwo procesu rozciągniętego w czasie, wyklucza bowiem powolny rozwój lub stopniowe kumulowanie się objawów, charakterystycznych dla chorób zawodowych lub innych schorzeń o podłożu pracowniczym.

Galeria