Nowy wykaz chorób w służbie. Opublikowano jednolity tekst przepisów

W Dzienniku Ustaw opublikowano obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 października 2026 r. Dotyczy ono jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie wykazu chorób powiązanych ze szczególnymi warunkami służby. Zaktualizowane regulacje kompleksowo porządkują kwestie kwalifikowania dolegliwości zdrowotnych. Ponadto określają one zasady oceny pogorszenia stanu zdrowia pracowników i funkcjonariuszy w środowisku narażonym na czynniki uciążliwe i szkodliwe.

Procedura orzekania o chorobach związanych ze środowiskiem pracy

Nowe ujednolicone przepisy precyzyjnie wskazują, na jakiej podstawie organ orzeczniczy ustala związek między wykonywanymi obowiązkami a powstaniem schorzenia. W procesie tym kluczową rolę odgrywa:

• dokumentacja z postępowań w sprawach wypadków lub ujawnienia chorób zawodowych,
• aktualne karty badań okresowych oraz wyniki profilaktycznych badań lekarskich pracowników zatrudnionych w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia,
• historie leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego,
• oficjalne wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy,
• opinie służbowo-lekarskie uwzględniające m.in. czynniki ryzyka na stanowisku pracy oraz występujące obciążenia.

Czynniki szkodliwe i katalog schorzeń zawodowych

Rozporządzenie szczegółowo definiuje schorzenia wynikające z długotrwałego oddziaływania zagrożeń zawodowych na organizm człowieka. Wśród uwzględnionych czynników znajdują się:

• Czynniki chemiczne i pyłowe: Ostre oraz przewlekłe zatrucia substancjami chemicznymi, pylica płuc, a także przewlekłe schorzenia dróg oddechowych wywołane działaniem gazów, pyłów, aerozoli czy substancji o właściwościach uczulających.
• Czynniki fizyczne i uciążliwości mechaniczne: Choroby wywołane promieniowaniem jonizującym, skutki oddziaływania pola elektromagnetycznego, trwały ubytek słuchu spowodowany przekroczeniem dopuszczalnych norm hałasu, a także zespół wibracyjny wywołany drganiami mechanicznymi.
• Obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego: Schorzenia wynikające z wymuszonej pozycji ciała, monotypowych ruchów wykonywanych w szybkim tempie, długotrwałego obciążenia ograniczonych grup mięśni oraz powtarzających się mikrourazów (w tym zmiany zwyrodnieniowe i zapalne).
• Mikroklimat: Skutki pracy w skrajnych temperaturach – zarówno w warunkach ujemnych (odmrożenia), jak i znacznie podwyższonych (ostry zespół przegrzania) – oraz praca w zmiennym ciśnieniu atmosferycznym.
• Zagrożenia biologiczne i psychospołeczne: Choroby zakaźne i inwazyjne (w tym COVID-19) nabyte w związku z bezpośrednim kontaktem z materiałem zakaźnym, a także udokumentowane zaburzenia stresowe pourazowe (PTSD) i psychozy wynikające z przeżycia sytuacji z bezpośrednim zagrożeniem życia.

Przepisy odniosły się także do innych sytuacji. Dotyczą one schorzeń istniejących przed podjęciem zatrudnienia. Są to m.in. choroby układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, wrzody żołądka czy dolegliwości reumatyczne. Schorzenia te mogły ulec zaostrzeniu w trakcie wykonywania obowiązków. Wpływ na to ma długotrwały stres oraz obciążenie psychiczne. Przyczyną bywa także nienormowany czas pracy. Znaczenie ma również stałe oddziaływanie niekorzystnych warunków środowiskowych.

Czytaj także: Substancje chemiczne w zakładzie pracy – od karty charakterystyki do realnego zarządzania ryzykiem.

Źródło: Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej