Ryzyko powodziowe w pracy: Poradnik BHP EU-OSHA

Zmiany klimatyczne sprawiają, że ekstremalne zjawiska pogodowe, w tym gwałtowne opady deszczu i powodzie, stają się coraz większym wyzwaniem dla bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) w Europie. Zgodnie z wytycznymi EU-OSHA zagrożenia powodziowe niosą ze sobą ryzyka bezpośrednie, takie jak utonięcie, urazy czy kontakt ze skażoną wodą. Wynikają one także z czynników pośrednich, do których należą uszkodzenia infrastruktury, przerwy w dostawie mediów oraz zakłócenia w łańcuchu dostaw. Szczególnie narażone na te czynniki są małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), które często dysponują ograniczonymi zasobami technicznymi i organizacyjnymi.

Ocena ryzyka zawodowego w obliczu zagrożenia powodziowego

Podstawą skutecznego zarządzania bezpieczeństwem jest kompleksowa ocena ryzyka zawodowego, przeprowadzana zgodnie z unijną Dyrektywą Ramową 89/391/EWG oraz przepisami krajowymi. Ocena ryzyka w kontekście powodzi nie może mieć charakteru generycznego. Musi ona uwzględniać specyfikę lokalizacji zakładu oraz prowadzone procesy robocze. Konieczne jest także uwzględnienie poszczególnych faz zdarzenia, czyli okresu przed, w trakcie oraz po powodzi.

Pracodawcy powinni uwzględnić w dokumentacji ryzyka m.in.:

• Lokalizację zakładu: bliskość cieków wodnych, ukształtowanie terenu oraz oficjalne mapy zagrożenia powodziowego.
• Grupy szczególnego ryzyka: obejmują osoby zaangażowane w akcje ratunkowe i porządkowe oraz pracowników młodocianych i niedoświadczonych. Do tej kategorii należą także osoby z niepełnosprawnościami oraz pracownicy pracujący samotnie, w tym również telepracownicy.
• Złożone ekspozycje (hazard combo): jednoczesne występowanie czynników fizycznych (niestabilne konstrukcje, śliskie powierzchnie), biologicznych (bakterie, wirusy, grzyby i pleśnie w skażonej wodzie), chemicznych (uwolnione substancje niebezpieczne, paliwa, pestycydy), elektrycznych (uszkodzone instalacje i urządzenia pod napięciem), ergonomicznych (prace w wymuszonych pozycjach, ręczny transport ciężarów podczas usuwania skutków powodzi) oraz psychospołecznych (stres, lęk o bezpieczeństwo i mienie, zmęczenie).

Fazy zarządzania ryzykiem powodziowym

1. Przygotowanie i planowanie (przed powodzią): Kluczowe jest wdrożenie planów awaryjnych oraz procedur reagowania na wypadek sytuacji kryzysowych. Pracodawcy muszą wyznaczyć osoby odpowiedzialne za koordynację działań ratunkowych. Konieczne jest także ustalenie bezpiecznych dróg oraz wyznaczenie odpowiednich punktów ewakuacyjnych. Pracodawcy muszą również zapewnić regularne szkolenia oraz bieżące informowanie pracowników o występujących zagrożeniach. Niezbędne jest monitorowanie prognoz pogody i oficjalnych ostrzeżeń hydrologicznych.
2. Reagowanie w trakcie powodzi: Najważniejszą zasadą jest, że bezpieczeństwo i zdrowie pracowników zawsze ma priorytet przed ochroną mienia, sprzętu czy ciągłością produkcji. W przypadku wystąpienia poważnego i nieuniknionego zagrożenia pracownicy muszą mieć zagwarantowane prawo do natychmiastowego wstrzymania pracy. Mają oni również prawo do wycofania się z zagrożonej strefy i udania się w bezpieczne miejsce. Pracownicy podejmujący takie działania nie mogą ponosić żadnych negatywnych konsekwencji.
3. Bezpieczny powrót do pracy i faza recovery (po powodzi): Wznowienie działalności może nastąpić dopiero po dokładnej inspekcji obiektów. Pracodawca musi upewnić się, że budynki nie wykazują uszkodzeń konstrukcyjnych, a instalacje elektryczne, maszyny i urządzenia zostały komisyjnie sprawdzone i dopuszczone do bezpiecznej eksploatacji. Prace porządkowe i dezynfekcyjne wiążą się z rygorystycznym stosowaniem środków ochrony indywidualnej (ŚOI) jako uzupełnienia środków ochrony zbiorowej.

Ciągłe doskonalenie systemów zarządzania BHP

Każde zdarzenie powodziowe lub przeprowadzona symulacja kryzysowa powinny stanowić podstawę do przeglądu i aktualizacji dokumentacji ryzyka oraz procedur awaryjnych. Wdrażanie wniosków z przeprowadzonych akcji zwiększa rezyliencję przedsiębiorstw i skutecznie chroni zdrowie oraz życie pracowników w przyszłości.

Może Cię również zainteresować: Imienne zezwolenia na wózki tracą ważność 31 grudnia 2026 r. Co powinna zrobić służba BHP

Źródło: EU-OSHA