Imienne zezwolenia na wózki tracą ważność 31 grudnia 2026 r. Co powinna zrobić służba BHP

W wielu zakładach operatorzy wózków widłowych nadal pracują na imiennych zezwoleniach wystawionych przez pracodawcę. Część z tych dokumentów wygasa za dwa miesiące. Zezwolenia wystawione do 31 grudnia 2014 r. zachowują ważność najpóźniej do 31 grudnia 2026 r. (§ 18 pkt 2 rozporządzenia z 15 grudnia 2017 r. w sprawie BHP przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym, t.j. Dz.U. 2020 poz. 852).

Skąd się wzięły imienne zezwolenia

Podstawą było rozporządzenie Ministra Gospodarki z 10 maja 2002 r. (Dz.U. 2002 nr 70 poz. 650). Do obsługi wózka mógł być dopuszczony pracownik, który ukończył 18 lat i miał uprawnienia operatora albo imienne zezwolenie wystawione przez pracodawcę, ważne na terenie zakładu tego pracodawcy (§ 4 ust. 1). Zezwolenie wydawano po szkoleniu zorganizowanym przez pracodawcę, według programu opracowanego lub zatwierdzonego przez jednostkę wyznaczoną przez ministra (§ 4 ust. 2). Rozporządzenie z 2017 r. weszło w życie po upływie 7 miesięcy od ogłoszenia 9 stycznia 2018 r. i uchyliło przepisy z 2002 r. Od tego czasu pracodawca nie wystawia nowych zezwoleń.

Dla zezwoleń, które już są w obiegu, § 18 ustala trzy terminy:

• wystawione do 31 grudnia 2004 r.: ważne najpóźniej do 31 grudnia 2023 r.;
• wystawione do 31 grudnia 2014 r.: ważne najpóźniej do 31 grudnia 2026 r.;
• wystawione od 1 stycznia 2015 r.: ważne najpóźniej do 31 grudnia 2027 r.

Przepis nie przewiduje przedłużenia zezwolenia ani zamiany go na inny dokument.

Kto może obsługiwać wózek od 1 stycznia 2027 r.

Do obsługi wózków podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia dopuszcza się osobę pełnoletnią z zaświadczeniem kwalifikacyjnym wydanym przez dozór techniczny albo z uprawnieniami maszynisty ciężkich maszyn budowlanych i drogowych lub książką operatora maszyn roboczych z wpisem w zakresie wózków podnośnikowych (§ 4 ust. 1 rozporządzenia z 2017 r.). Dla pozostałych wózków wystarczy m.in. szkolenie według programu zatwierdzonego przez UDT albo prawo jazdy (§ 4 ust. 2).

Jest tu jedna niejasność. Rozporządzenie zmieniające z 8 października 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1948) w § 2 dopuszcza do obsługi wózków innych niż podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia osoby dopuszczone do nich na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisy nie rozstrzygają wprost, jak ten przepis ma się do terminów z § 18. Przy takich wózkach bezpieczniej jest oprzeć dopuszczenie na jednej z podstaw z § 4 ust. 2, niż liczyć na stare zezwolenie.

Lista kroków dla służby BHP

1. Spis dokumentów. W aktach osobowych i dokumentacji szkoleń trzeba znaleźć wszystkich operatorów z imiennymi zezwoleniami i spisać datę wystawienia oraz rodzaj wózka, na którym każdy pracuje. Data wystawienia decyduje, czy dokument wygasa w tym roku, czy w przyszłym. Warto przy okazji sprawdzić pracowników agencji i podwykonawców, którzy jeżdżą wózkami na terenie zakładu. Zezwolenie było ważne tylko w zakładzie pracodawcy, który je wystawił, więc zezwolenie od poprzedniego pracodawcy nie jest podstawą dopuszczenia.

2. Wybór kategorii zaświadczenia UDT. Zaświadczenie na wózki podnośnikowe z wysięgnikiem i z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem jest ważne 5 lat i obejmuje wszystkie wózki podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia. Zaświadczenie na pozostałe wózki podnośnikowe jest ważne 10 lat (załącznik nr 3, tabela nr 1, lp. 8 rozporządzenia z 21 maja 2019 r., Dz.U. 2019 poz. 1008). Kategoria powinna odpowiadać wózkom, które są w zakładzie, a nie tylko temu, na czym operator jeździ dziś.

3. Terminy egzaminów. Po stwierdzeniu, że wniosek jest kompletny, UDT wyznacza egzamin w terminie nie dłuższym niż 30 dni roboczych od jego złożenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia z 2019 r.). Przed egzaminem operator zwykle przechodzi kurs. W grudniu jest kilka dni wolnych od pracy, więc wniosek złożony w drugiej połowie listopada może już nie dać egzaminu przed 31 grudnia. Grupę z zezwoleniami wygasającymi w tym roku dobrze jest zgłosić od razu.

4. Plan na dzień, w którym dokument wygaśnie. Operator, który 1 stycznia 2027 r. nie ma zaświadczenia ani innej podstawy z § 4, nie może zostać dopuszczony do obsługi wózka podnośnikowego. Kierownicy zmian powinni wiedzieć z wyprzedzeniem, kogo to dotyczy i kto go zastąpi.

5. Informacje przed dopuszczeniem. Operator z nowym zaświadczeniem nadal musi przed dopuszczeniem do pracy zapoznać się z instrukcją wózka, ryzykiem zawodowym i instrukcją bezpieczeństwa prac transportowych (§ 5 ust. 1 rozporządzenia z 2017 r.). Zmiana dokumentu to dobra okazja, żeby sprawdzić, czy ta instrukcja w zakładzie istnieje i jest aktualna.

6. Druga grupa: zezwolenia z lat 2015-2018. Te dokumenty wygasną 31 grudnia 2027 r. Jeżeli spis już powstał, wystarczy dopisać tych operatorów do planu szkoleń na przyszły rok.

Rejestr zamiast teczek

Najprościej prowadzić jeden rejestr: wiersz na operatora, a w kolumnach rodzaj dokumentu, kategoria, data końca ważności i data złożenia wniosku do UDT. Zaświadczenie UDT ma datę ważności na karcie. Przedłużenie następuje na pisemny wniosek złożony do jednostki dozoru, która wydała zaświadczenie (§ 7 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r.), więc termin warto mieć w rejestrze z kilkumiesięcznym zapasem.

Przykład (fikcyjny): w magazynie pracuje sześciu operatorów. Dwóch ma zaświadczenia UDT z 2021 r. na wózki podnośnikowe bez wysięgnika, ważne do 2031 r. Trzech ma imienne zezwolenia z 2009, 2012 i 2014 r., które wygasną 31 grudnia 2026 r., a jeden zezwolenie z 2016 r., ważne do końca 2027 r. W zakładzie jest wózek z wysięgnikiem, więc trzech operatorów z najbliższym terminem zapisuje się na kurs z egzaminem w kategorii obejmującej wózki z wysięgnikiem, a operator z zezwoleniem z 2016 r. trafia do planu na 2027 r.

Może Cię również zainteresować: Ciężki wypadek kierowcy wózka widłowego

Jan Nawrot,
współzałożyciel Atestero, systemu do kontroli dokumentów i terminów ważności uprawnień pracowników,
atestero.pl.

Źródła

1. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym, tekst jednolity Dz.U. 2020 poz. 852, § 4, 5, 18, 19 i 20, https://eli.gov.pl/eli/DU/2020/852/ogl (data odczytu: 28.10.2026).
2. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 8 października 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. 2019 poz. 1948), § 2, https://eli.gov.pl/eli/DU/2019/1948/ogl (data odczytu: 28.10.2026).
3. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 maja 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. 2002 nr 70 poz. 650, uchylone), § 4 ust. 1 i 2, https://eli.gov.pl/eli/DU/2002/650/ogl (data odczytu: 28.10.2026).
4. Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych (Dz.U. 2019 poz. 1008), § 3 ust. 2, § 7 ust. 1 i załącznik nr 3, https://eli.gov.pl/eli/DU/2019/1008/ogl (data odczytu: 28.10.2026).