Wstrząs KWK Rydułtowy: Wypadek i odprężenie w ścianie XIII-E1

Silny wstrząs górotworu o energii 2,0×107 J doprowadził do odprężenia i wypadku zbiorowego w KWK ROW Ruch Rydułtowy. W rezultacie 9 kwietnia 2026 r. na poziomie 1150 m rannych zostało trzech górników. Ponadto infrastruktura ściany XIII-E1 uległa poważnym uszkodzeniom. W związku z tym zdarzeniem Dyrektor OUG w Rybniku wstrzymał eksploatację pokładu. Co istotne, warunkiem jej wznowienia jest pełna naprawa zabezpieczeń oraz szczegółowa analiza systemów profilaktyki.

Czytaj także: E. Krauze: Trzeba odnaleźć odwagę w sobie do szukania własnej drogi

Charakterystyka zdarzenia

Doszło do odprężenia i wypadku zbiorowego, w którym trzech pracowników odniosło czasowe obrażenia. Przede wszystkim zdarzenie spowodował silny wstrząs górotworu o energii 2,0×107 J. Do samego wypadku doszło 9 kwietnia 2026 r. o godzinie 2:23. Zdarzenie to miało miejsce w należącej do PGG kopalni ROW Ruch Rydułtowy. Dokładniej mówiąc, wypadek zaistniał w ścianie XIII-E1 na poziomie 1150, natomiast odprężenie odnotowano w chodniku 12a-E1.

Warunki górniczo-geologiczne

Pokład 703/1-2 o miąższości od 1,8 m do 2,2 m i nachyleniu od 1° do 10° w kierunku na NW eksploatowany ścianą XIII-E1 zaliczony został do IV kategorii zagrożenia metanowego, II stopnia zagrożenia tąpaniami, klasy B zagrożenia wybuchem pyłu węglowego i I stopnia zagrożenia wodnego.

W stropie pokładu zalegał łupek ilasty oraz piaszczysty o grubości 3,6 m. Jego wytrzymałość na ściskanie Rc​ wynosiła 20,1 MPa. Ponadto wyżej znajdował się piaskowiec o grubości 19,9 m i Rc​ na poziomie 43,1 MPa. Z kolei w spągu pokładu zalegał łupek piaszczysty o grubości 2,5 m i Rc​ rzędu 50,0 MPa. Pod nim znajdowała się cienka warstwa węgla o grubości 0,2 m, a następnie kolejny pokład łupka piaszczystego o grubości 7,3 m.

Charakterystyka techniczna wyrobisk

Chodnik 12a-E1 o długości 1098 m posiada obudowę ŁP10/V32/4/A. Zastosowano w niej rozstaw co 0,8 m oraz 9 rozpór rurowych. Opinka wykonana była z siatek łańcuchowo-węzłowych. Ściana XIII-E1 o długości 160 m, wysokości 1,8 do 2,2 m, nachyleniu podłużnym do 2°, eksploatowana systemem podłużnym z zawałem skał stropowych prowadzona była pomiędzy chodnikami 12a E1 i 13-E1.

Ściana posiadała kombajn typu FS 300/1,0 oraz przenośnik Rybnik-850. Dodatkowo pracowało tam 105 sekcji obudowy zmechanizowanej. W ramach tego zestawu wykorzystano 100 jednostek BW 11/24 POZ oraz 5 sekcji specjalistycznych typu POz. Co ważne, wszystkie sekcje obudowy oznaczono kolejnymi numerami, zaczynając od strony chodnika 13-E1.

System przewietrzania i profilaktyka

Ściana przewietrzana była systemem na „U” wzdłuż calizny węglowej, prądem powietrza doprowadzanym chodnikiem 13-E1 w ilości około 1210 m³/min i odprowadzanym chodnikiem 12a-E1. W ramach profilaktyki tąpaniowej w rejonie ściany XIII-E1 w pokładzie 703/1-2:

• kierownik ruchu zakładu górniczego wyznaczył 100 m strefy szczególnego zagrożenia tąpaniami w chodnikach przyścianowych,
• do dnia 9 kwietnia 2026 r. wykonano 21 strzelań torpedujących, 10 strzelań (w tym jedno przed uruchomieniem) z chodnika 12a-E1 oraz 8 strzelań (w tym jedno przed uruchomieniem) z chodnika 13-E1. Ponadto przez uruchomieniem wykonano 3 strzelania torpedujące z przecinki badawczej XIII-E1,
• dodatkowo ustanowiono zakaz przebywania osób w chodniku 12a-E1 na zmianie wydobywczej.

Przebieg eksploatacji i ocena zagrożenia

Eksploatację pokładu 703/1-2 ścianą XIII-E1 rozpoczęto w dniu 13 stycznia 2026 r. Od tego czasu do 9 kwietnia 2026 r. ściana uzyskała postęp ponad 250 metrów wzdłuż chodników przyścianowych. Warto dodać, że zaplanowany wybieg wyrobiska wynosił łącznie 993 m, a roboty prowadził oddział GGZ1-R. W tym samym okresie w rejonie prac zarejestrowano 2212 wstrząsów górotworu, w tym 5 o energii rzędu 106 J. Co istotne, po żadnym z nich nie odnotowano skutków w wyrobiskach. Jednocześnie stan zagrożenia tąpaniami oceniano na bieżąco za pomocą kompleksu metod szczegółowych. Dzięki temu w dniu zdarzenia wyrobisko wciąż klasyfikowano jako niezagrożone (stan „a”).

Okoliczności i skutki wypadku

W dniu 8 kwietnia 2026 r., na zmianie rozpoczynającej się o godzinie 23:00, sztygar zmianowy oddziału GGZ1-R skierował zespół 17 pracowników do prac związanych z eksploatacją. Łącznie w tym czasie w rejonie ściany zatrudnionych było 24 pracowników. Następnie, o godzinie 2:23 w dniu 9 kwietnia 2026 r., wystąpił gwałtowny wstrząs o energii 2,0×107 J. W momencie zdarzenia kombajn pracował przy urabianiu odcinka, znajdując się dokładnie pomiędzy sekcjami obudowy nr 94 i 101.

Wstrząs zlokalizowany w odległości 255 m za frontem ściany, około 55 m od chodnika 12a-E1 i około 60 m nad pokładem 703/1-2, spowodował odprężenie górotworu w chodniku 12a-E1, w wyniku czego został wypiętrzony spąg na odcinku 65 metrów na wysokość od 0,2 m do 0,81 m, wystąpiły zsuwy w obudowie ostatecznej do 0,98 m, uszkodzeniu uległ czujnik gazometrii automatycznej zabudowany w odległości do 10 m od wylotu ze ściany oraz zrzucone zostały półki na dwóch pomocniczych zaporach przeciwwybuchowych. Odprężenie spowodowało m. in. odwrócenie prądu powietrza w ścianie i chodniku 13-E1. Część pracowników znajdujących się w ścianie zostało przewróconych. Pracownicy z rejonu ściany wycofali się o własnych siłach do chodnika 13-E1. Następnie dotarli pod szyb „Antoni” i wyjechali na powierzchnię. Na powierzchni pracownicy zostali przebadani przez lekarza. Lekarz u trzech pracowników stwierdził obrażenia. Dwóch z nich zostało przewiezionych do Szpitala Powiatowego w Wodzisławiu Śląskim a jeden został skierowany do domu.

Przyczyny i postępowanie powypadkowe

Przyczyną odprężenia był samoistny wstrząs górotworu o energii 2,0×107 J, zaistniały na skutek nagłego rozładowania się energii sprężystej skumulowanej w górotworze. Przyczyna zaistniałego wypadu zbiorowego zostanie określona po zakończeniu badań okoliczności zdarzenia.

Decyzje Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego

Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Rybniku, reagując na zaistniałe odprężenie oraz wypadek zbiorowy, wydał następujące decyzje:

W dniu 9 kwietnia 2026 r. nakazał:

• Zabezpieczyć dojście do chodnika 12-E1 w pokładzie 703/1-2, chodnika 13 E1 w pokładzie 703/1-2, chodnika 14-E1 w pokładzie 703/1-2, pochylni równoległej 1200 E1 w pokładzie 703/1-2 i pochylni I-1200-E1 w pokładzie 703/1-2 do czasu przeprowadzenia oględzin wyrobisk.
• Ustalić szczegółowe zasady oględzin i oceny stanu zagrożeń w rejonie zaistniałego wstrząsu oraz warunki umożliwiające bezpieczne przeprowadzenie oględzin wyżej wymienionych wyrobisk w pokładzie 703/1 2, w oparciu o opinię zespołu ds. rozpoznawania i zwalczania zagrożeń w składzie poszerzonym o specjalistów.

W dniu 10 kwietnia 2026 r. po przeprowadzonych oględzinach wstrzymał ruch zakładu górniczego w części dotyczącej eksploatacji pokładu 703/1-2 ścianą XIII E1 na poziomie 1150 m, warunkując jego wznowienie:

• Należy usunąć skutki odprężenia w chodniku 12a-E1 w pokładzie 703/1-2. Kluczowe jest przywrócenie pełnej funkcjonalności tej drogi ucieczkowej.
• Przywróceniem funkcjonalności zapór przeciwwybuchowych zabudowanych w chodniku 12a-E1 i zapór przeciwwybuchowych zabezpieczających rejon ściany XIII-E1.
• Zabudową czujnika metanometrii automatycznej zlokalizowanego w odległości do 10 m od wylotu ze ściany XIII-E1.
• Przeprowadzeniem analizy dotychczas stosowanej biernej i aktywnej profilaktyki tąpaniowej oraz określeniem zasad dalszego bezpiecznego prowadzenia ruchu ściany.

Może Cię również zainteresować: IV Ogólnopolskie Forum Społecznej Inspekcji Pracy

Źródło: WUG