Uprawnienia rodzicielskie pod lupą PIP. Wyniki kontroli

Łączenie aktywności zawodowej z obowiązkami rodzicielskimi i opiekuńczymi stanowi jedno z kluczowych wyzwań współczesnego rynku pracy. Kwestia ta była głównym tematem posiedzenia Rady Ochrony Pracy, podczas którego Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń oraz przedstawiciele kierownictwa PIP przedstawili ocenę funkcjonowania przepisów wspierających równowagę między życiem zawodowym a prywatnym (dyrektywa work-life balance).

Czytaj także: Kontrole PIP: umowy cywilnoprawne i pierwsze nakazy etatu

Kluczowe regulacje wspierające rodziców

Od wdrożenia unijnych przepisów 26 kwietnia 2023 r. w polskim porządku prawnym funkcjonuje pakiet rozwiązań ułatwiających godzenie ról zawodowych i rodzinnych:

• Urlopy rodzicielskie i opiekuńcze: urlop ojcowski, urlop rodzicielski z nieprzenoszalną częścią 9 tygodni, urlop wychowawczy oraz 5 dni w roku urlopu opiekuńczego.
• Zwolnienie od pracy: 2 dni (16 godzin) rocznie z powodu siły wyższej, z zachowaniem prawa do połowy wynagrodzenia.
• Elastyczna organizacja pracy: możliwość wnioskowania o pracę zdalną, ruchomy czas pracy, skrócony tydzień lub obniżenie wymiaru etatu.
• Gwarancje powrotu: ochrona trwałości zatrudnienia i powrót na to samo lub równorzędne stanowisko po urlopach związanych z rodzicielstwem.

Skargi pracownicze i kontrole PIP w praktyce

Z danych przedstawionych przez PIP wynika, że zarzuty dotyczące praw rodzicielskich stanowią margines ogólnej liczby zgłoszeń. W 2025 roku do Inspekcji wpłynęło 51 435 skarg (zawierających 87 880 problemów), z czego naruszenia uprawnień rodzicielskich stanowiły 0,29%.

Inspektorzy potwierdzili zasadność 60 skarg w 2025 roku oraz 26 skarg w pierwszym półroczu 2026 roku. Skarżący wskazywali przede wszystkim na:

• wypowiadanie i rozwiązywanie umów w trakcie ciąży oraz nieprzedłużanie umów terminowych do dnia porodu,
• brak wypłaty wynagrodzenia chorobowego w okresie ciąży,
• zatrudnianie kobiet w ciąży w porze nocnej i nadgodzinach bez ich zgody,
• nieprawidłowości przy udzielaniu urlopów rodzicielskich i wychowawczych oraz pogarszanie warunków pracy po powrocie.

W 2025 roku PIP przeprowadziła 237 kontroli dedykowanych uprawnieniom rodzicielskim – w 19% przypadków stwierdzono nieprawidłowości. Naruszenia obejmowały pracę w nadgodzinach rodziców małych dzieci oraz ciężarnych. Odnotowano również łamanie ochrony etatu w trakcie urlopów rodzicielskich.

Świadomość prawna i doradztwo

W ramach działań prewencyjnych w 2025 roku PIP udzieliła 17 496 porad prawnych z zakresu uprawnień rodzicielskich (co stanowiło 3,24% wszystkich udzielonych porad). Coraz więcej pytań do PIP kierują pracujący ojcowie. Dotyczą one m.in. pracy zdalnej oraz ochrony przed dyskryminacją.

Podsumowując obrady, Janusz Krasoń wskazał na ogólne przestrzeganie przepisów. Zauważył jednak, że naruszenia wciąż wynikają z niewiedzy i błędnej interpretacji prawa.

Może Cię również zainteresować: Raport IFR: jak robotyzacja poprawia warunki BHP w pracy?

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy