Warunki pracy – raport GUS. Jakie są największe zagrożenia?

Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy to nie tylko obowiązek prawny, ale też fundament stabilnego rozwoju każdego przedsiębiorstwa. Jak realnie wygląda sytuacja w polskich zakładach? Główny Urząd Statystyczny (GUS) opublikował najnowszy raport statystyczny „Warunki pracy w 2025 r.”, który przynosi szczegółowe dane na temat ekspozycji pracowników na czynniki szkodliwe, uciążliwe oraz profilaktyki ryzyka zawodowego.

Czytaj także: Psychospołeczne zagrożenia zawodowe – czy jest się czego bać?

Badanie przeprowadzono metodą reprezentacyjną i objęto nim 6,8 mln osób zatrudnionych w jednostkach lokalnych zatrudniających co najmniej 10 pracowników.

Ilu pracowników w Polsce pracuje w warunkach zagrożenia?

Z danych GUS wynika, że na koniec 2025 roku w warunkach zagrożenia pracowało 405,0 tys. osób. W tej statystyce GUS zaliczał każdą osobę tylko raz do grupy czynnika przeważającego. Grupa ta stanowiła 6,0% wszystkich zatrudnionych w zakładach objętych badaniem. To pozytywny trend spadkowy w porównaniu z rokiem 2024, kiedy w takich warunkach pracowało 434,0 tys. osób (6,4%).

Co istotne z punktu widzenia demografii BHP, kobiety stanowiły 17,6% wszystkich osób pracujących w warunkach zagrożenia. Innymi słowy, kobiety stanowiły co szóstą osobę pracującą w takich warunkach w Polsce.

Gdzie pracuje się najtrudniej? (Geografia zagrożeń)

Rozmieszczenie zagrożeń jest ściśle powiązane z infrastrukturą i koncentracją konkretnych przemysłów:

• Województwo śląskie ponownie okazało się najtrudniejszym regionem – tam aż co ósma osoba wykonywała pracę w warunkach zagrożenia.
• Województwo mazowieckie odnotowało najbezpieczniejsze warunki – na pogorszenie stanu zdrowia narażona była tam co czterdziesta piąta osoba.
• W przypadku kobiet najtrudniejsze warunki zarejestrowano w województwie łódzkim (co trzecia osoba w warunkach zagrożenia to kobieta), a najkorzystniejsze w dolnośląskim (co dziewiąta).

Trzy główne grupy czynników szkodliwych

Jeżeli przeanalizujemy stanowiska pracy pod kątem jednego, przeważającego i najbardziej szkodliwego czynnika, statystyki rozkładają się następująco:

1. Środowisko pracy (241,1 tys. osób): To najliczniejsza grupa zagrożeń, choć odnotowano tu spadek o 18,2 tys. osób w porównaniu do 2024 roku. W warunkach tych pracowało również 40,5 tys. kobiet.
2. Uciążliwość pracy (90,0 tys. osób): Zagrożenia związane z uciążliwością (np. wymuszona pozycja ciała czy nadmierny wydatek energetyczny) dotyczyły 90,0 tys. osób, w tym 20,6 tys. kobiet.
3. Czynniki mechaniczne (73,8 tys. osób): Zagrożenia związane z obsługą maszyn szczególnie niebezpiecznych (takich jak pilarki, prasy czy wtryskarki) dotyczyły 73,8 tys. pracowników, w tym 10,0 tys. kobiet.

Hałas i pyły rakotwórcze na czele zestawienia

Pracownicy bardzo często narażeni są na więcej niż jeden czynnik szkodliwy jednocześnie. Licząc pracowników tyle razy, na ile czynników byli eksponowani, łączna suma zagrożeń w Polsce wyniosła 523,2 tys.

W samym środowisku pracy bezapelacyjnym liderem szkodliwości pozostaje hałas. Stanowił on aż 49,9% wszystkich zagrożeń w tej kategorii, dotykając 160,7 tys. osób (najwięcej w sekcji przetwórstwa przemysłowego).

Drugim najczęstszym czynnikiem były pyły rakotwórcze, na które narażonych było 28,1 tys. osób (8,7% zagrożeń środowiskowych) – tutaj niechlubny prym wiedzie sekcja górnictwa i wydobywania.

Wskaźnik skali zagrożeń na 1000 zatrudnionych: Najwyższe wartości tego wskaźnika odnotowano w sekcjach: górnictwo i wydobywanie (423,5), wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i parę wodną (124,1) oraz przetwórstwo przemysłowe (97,7).

Profilaktyka i ocena ryzyka zawodowego w firmach

Raport GUS dostarcza również niezwykle cennych informacji dla samych behapowców na temat działań profilaktycznych w przedsiębiorstwach. W 2025 roku ocenę ryzyka zawodowego przeprowadzono dla 2,3 mln osób. Największy odsetek tych ocen przypadł na sekcje:

• Przetwórstwo przemysłowe – 38,8%
• Handel; naprawa pojazdów samochodowych – 20,0%
• Transport i gospodarka magazynowa – 9,6%

Jakie środki eliminacji ryzyka wybierają pracodawcy?

W celu wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka zawodowego, pracodawcy zastosowali różnorodne środki ochronne wobec 1,6 mln pracowników (często łącząc kilka metod):

• Środki ochrony indywidualnej (ŚOI): zastosowane najczęściej – otrzymało je 1,1 mln osób.
• Środki organizacyjne: wdrożone dla 843,1 tys. osób.
• Środki techniczne: zastosowane wobec 621,3 tys. osób.

W przeliczeniu na 1000 zatrudnionych, liderami w skrupulatnym przeprowadzaniu ocen ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy okazały się województwa: lubuskie (411,1), śląskie (409,7) oraz wielkopolskie (376,8).

Dane te pokazują, że choć świadomość profilaktyki w obszarze BHP w Polsce rośnie, a ogólna liczba osób pracujących w warunkach niebezpiecznych spada, to walka z hałasem, obciążeniem fizycznym oraz właściwa ochrona techniczna i organizacyjna na stanowiskach pracy wciąż pozostają kluczowym wyzwaniem dla kadry zarządzającej i służb BHP.

Może Cię również zainteresować: Wstrząs w kopalni Rudna. Czterech górników poszkodowanych

Źródło: GUS