Skarga do PIP: jak zgłosić bezprawne umowy zlecenie i B2B?

Od 8 lipca 2026 roku Państwowa Inspekcja Pracy zyskuje większe uprawnienia w zakresie kwestionowania charakteru umów cywilnoprawnych oraz kontraktów B2B zawartych w miejsce umów o pracę. Do PIP może oficjalnie zwrócić się każda osoba, która wykonuje obowiązki na zasadach typowych dla stosunku pracy. Dotyczy to pracowników zatrudnionych na innej podstawie prawnej wbrew własnej woli. Dowiedz się, jakie warunki musisz spełnić, aby Twoje zgłoszenie zostało rozpatrzone.

Czytaj także: BHP 5.0: jak algorytmy, psychologia i AI projektują bezpieczeństwo jutra

„Każdą skargę skrupulatnie sprawdzimy i rozstrzygniemy wątpliwości. Zapewniam, że dane skarżących są w Państwowej Inspekcji Pracy bezpieczne i podlegają pełnej ochronie” – podkreśla Główny Inspektor Pracy, Janusz Krasoń.

Inspektorzy pracy mają całkowity zakaz ujawniania informacji, że kontrola w zakładzie jest następstwem skargi, chyba że zgłaszający wyrazi na to pisemną zgodę.

Kiedy umowa cywilnoprawna łamie prawo?

Zanim złożysz dokumenty, upewnij się, czy Twoja praca nosi znamiona stosunku pracy. O konieczności zawarcia umowy o pracę decydują trzy kluczowe cechy. Pierwszą z nich jest podporządkowanie. Oznacza to pracę pod kierownictwem pracodawcy w wyznaczonym miejscu i czasie. Nie decydujesz wtedy samodzielnie o sposobie realizacji zadań. Drugim warunkiem jest osobiste świadczenie pracy, czyli obowiązek samodzielnego wykonywania zadań bez możliwości zlecenia ich innej osobie. Trzecią cechą jest ponoszenie ryzyka przez firmę, co oznacza, że odpowiadasz za staranne działanie, ale nie odpowiadasz za ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez pracodawcę.

Gdzie i w jakiej formie złożyć skargę?

Skargę należy skierować do okręgowego inspektoratu pracy lub terenowego oddziału PIP. Wybierz jednostkę właściwą miejscowo ze względu na siedzibę Twojego pracodawcy. Zgłoszenie musi wpłynąć oficjalną drogą, a do wyboru masz cztery metody.

Możesz zgłosić się osobiście do właściwej jednostki PIP i złożyć skargę ustnie do protokołu lub wypełnić specjalny formularz dostępny na miejscu. Drugą opcją jest droga pocztowa. Wymaga ona samodzielnego napisania skargi na papierze, podpisania jej i wysłania oryginału tradycyjnym listem. Trzeci wariant to wysyłka pocztą elektroniczną (e-mail), gdzie wiadomość musi zawierać dołączony plik z treścią skargi podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub osobistym. Ostatnią możliwością jest skorzystanie z systemu e-Doręczeń. W tym przypadku treść wiadomości oraz załączniki również musisz opatrzyć podpisem elektronicznym.

Co musi zawierać oficjalne zgłoszenie?

Wniosek o interwencję musi spełniać określone wymogi formalne, aby mógł zostać rozpatrzony przez inspektorów. Prawidłowo przygotowana skarga powinna zawierać imię i nazwisko wnoszącego zgłoszenie oraz stacjonarny adres do korespondencji w przypadku pism papierowych. Przy wysyłce elektronicznej niezbędny jest adres środka komunikacji elektronicznej, na przykład e-mail, o ile nie wynika on bezpośrednio z przesłanej wiadomości.

W dokumencie należy precyzyjnie opisać zarzuty dotyczące sposobu wykonywania umowy. Wskaż też dokładną nazwę i adres Twojego pracodawcy. Całość musi wieńczyć odpowiedni podpis. W przypadku formy papierowej musi to być podpis własnoręczny, natomiast przy drodze elektronicznej wymagany jest kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany lub podpis osobisty.

Zwykły skan odręcznie podpisanej skargi przesłany zwykłym mailem nie spełnia wymogów prawnych. Urząd potraktuje taki dokument jako zgłoszenie anonimowe, a Państwowa Inspekcja Pracy rozpatruje anonimy wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach.

Może Cię również zainteresować: Wypadek w kopalni Kruklin V. Operator stracił rękę

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy