Jak prawidłowo złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy? Poradnik dla pracowników

Naruszenie przepisów prawa pracy przez pracodawcę daje zatrudnionym prawo do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem pracy lub złożenia oficjalnej skargi do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Przedmiotem zgłoszenia może być każde uchybienie dotyczące bezpośrednio skarżącego. Dotyczy to w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, legalności zatrudnienia oraz nieprawidłowości przy umowach cywilnoprawnych. Ponadto zgłoszenie może obejmować kwestie wynagrodzeń, czasu pracy, urlopów, a także uprawnień związanych z rodzicielstwem czy zatrudnianiem osób niepełnosprawnych.

Szersze uprawnienia PIP w zakresie umów cywilnoprawnych

Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy dysponuje szerszymi uprawnieniami w zakresie kwestionowania umów cywilnoprawnych zawieranych w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej lub w ramach współpracy B2B może uważać, że pracodawca powinien faktycznie zatrudnić ją na etat. W takiej sytuacji może ona zwrócić się do PIP z wnioskiem o podjęcie stosownych działań. Inspektor będzie mógł rozpatrzyć sprawę wyłącznie pod określonym warunkiem. Warunek ten polega na tym, że w dniu kontroli zgłaszający nadal świadczy pracę lub usługi na rzecz danego podmiotu. Natomiast w przypadku osób, które już zakończyły współpracę, rozstrzygnięcie sporu należy do właściwości sądu pracy.

W jakiej formie można złożyć skargę?

Zgłoszenie można przekazać na kilka sposobów:

• Osobiście w siedzibie okręgowego inspektoratu pracy lub oddziale terenowym – ustnie do protokołu bądź wypełniając specjalny formularz na miejscu.
• Za pośrednictwem poczty tradycyjnej – wysyłając własnoręcznie podpisany oryginał pisma.
• Poprzez usługę e-doręczenia bezpośrednio na adres do doręczeń elektronicznych (ADE) właściwego inspektoratu.

Warto pamiętać, że skan pisma z podpisem własnoręcznym nie spełnia wymogów formalnych. W urzędzie nie funkcjonuje również specjalny formularz elektroniczny (e-skarga), a wiadomości przesyłane na tradycyjny adres e-mail jednostek PIP pozostawia się bez rozpoznania. Z kolei skargi anonimowe rozpatrywane są wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach.

Wymagane informacje i forma podpisu

Kierowane do inspekcji zgłoszenie powinno zawierać imię i nazwisko lub nazwę wnoszącego oraz jego adres. Powinno ono także określać przedmiot skargi ze wskazaniem nazwy i adresu podmiotu, którego dotyczy. Osoba wnosząca pismo za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej musi opatrzyć je kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Skargi doręczane na adres elektroniczny muszą zawierać dołączony plik z treścią opatrzony jednym z wymienionych podpisów, a także adres e-mail nadawcy, jeśli nie wynika on jednoznacznie z treści dokumentu.

Czy pracodawca dowie się, kto złożył skargę?

Dane osoby wnoszącej skargę podlegają ścisłej ochronie i nie są ujawniane podczas czynności kontrolnych, chyba że skarżący wyrazi na to pisemną zgodę. Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o PIP oraz konwencjami międzynarodowymi inspektorzy pracy mają obowiązek traktować tożsamość skarżącego jako poufne źródło. Ponadto nie mogą oni sugerować pracodawcy, że przeprowadzana kontrola jest wynikiem otrzymanej skargi. Wyjątek stanowią sytuacje, w których specyfika kontroli (np. legalność zatrudnienia) bezwzględnie wymaga uzyskania zgody na ujawnienie faktu złożenia skargi – w przypadku jej braku przeprowadzenie kontroli w tym zakresie nie będzie możliwe.

Termin rozpatrzenia i kompetencje urzędu

Skargi pracowników są rozpatrywane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia ich otrzymania. Rozpatrzenie skargi stanowi odrębny etap oceny stanu faktycznego i prawnego. Etap ten nie jest jednak tożsamy z natychmiastowym przeprowadzeniem kontroli. Po zakończeniu ewentualnej kontroli inspektor zawiadamia zainteresowaną osobę o sposobie załatwienia sprawy na piśmie.

Należy pamiętać, że PIP nie rozpatruje spraw wykraczających poza jej kompetencje, takich jak wypłata zasiłków z ubezpieczeń społecznych, deklaracje ubezpieczeniowe typu Z-3 czy kwestie związane z rozliczaniem podatku dochodowego (PIT/CIT).

Może Cię również zainteresować: Zdrowa praca, zdrowa głowa: Rusza nowa kampania EU-OSHA

Źródło: Okręgowego Inspektoratu Pracy w Białymstoku