Choroby układu krążenia a praca: kluczowe ryzyka wg EU-OSHA

Jak wynika z danych, choroby układu krążenia to obecnie druga najczęstsza przyczyna zgonów związanych z pracą w Unii Europejskiej. Warto zauważyć, że na rozwój tych schorzeń wpływają przede wszystkim czynniki psychospołeczne, fizyczne i chemiczne, a także błędy ergonomiczne. Dlatego też Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA) podsumowuje kluczowe ryzyka zawodowe, wskutek czego prezentuje praktyczne kierunki profilaktyki w zakładach pracy, żeby ograniczyć skalę tego zagrożenia.

Skala problemu: koszty zdrowotne i ekonomiczne w UE

Choroby układu krążenia (obejmujące m.in. chorobę niedokrwienną serca oraz udary mózgu) stanowią jedno z najpoważniejszych wyzwań dla zdrowia publicznego. Wpływają one bezpośrednio na serce, naczynia krwionośne oraz układ naczyniowy mózgu.

W skali całej Unii Europejskiej odpowiadają one za około 1,71 mln zgonów rocznie i są drugą najczęstszą przyczyną zgonów powiązanych ze środowiskiem zawodowym (choć częstość ich występowania różni się w poszczególnych państwach).

Schorzenia te wywołują poważne konsekwencje dla funkcjonowania organizacji:

• obniżają jakość życia i zdolność do wykonywania pracy,
• utrudniają utrzymanie zatrudnienia,
• generują absencję chorobową i koszty długotrwałej niepełnosprawności,
• prowadzą do wcześniejszych emerytur i spadku produktywności.

Całkowity roczny koszt obciążenia tymi schorzeniami dla gospodarki UE szacuje się na ponad 210 mld euro. Profilaktyka prowadzona w zakładach pracy ma zatem kluczowe znaczenie zarówno dla dobrostanu pracowników, jak i ograniczania strat ekonomicznych.

Czynniki ryzyka zawodowego: co zagraża układowi krążenia?

Choroby układu krążenia mają charakter wieloczynnikowy – wynikają z predyspozycji genetycznych, stylu życia, dotychczasowych chorób, warunków społeczno-ekonomicznych, środowiskowych, ale także bezpośrednio z ryzyka zawodowego.

W środowisku pracy EU-OSHA identyfikuje pięć głównych grup czynników ryzyka:

• Zagrożenia psychospołeczne:

Wysokie wymagania w pracy, niski stopień kontroli nad wykonywanymi zadaniami, długi czas pracy, system pracy zmianowej, a także zjawiska przemocy i nękania. Czynniki te wywołują przewlekły stres, który bezpośrednio odbija się na układzie krążenia.

• Nieodpowiednia ergonomia pracy:

Ciężka praca fizyczna oraz wymuszone pozycje ciała – w tym długotrwałe siedzenie lub długotrwałe stanie.

• Fizyczne czynniki ryzyka:

Ekstremalne temperatury (mikroklimat gorący i zimny), hałas, drgania (wibracje) oraz promieniowanie.

• Narażenie chemiczne:

Kontakt z metalami ciężkimi, cząstkami stałymi, pyłami przemysłowymi, emisjami spalin silnikowych oraz niektórymi pestycydami.

• Czynniki biologiczne:

Wybrane choroby zakaźne, w tym COVID-19.

Stopień i profil zagrożeń różnią się w zależności od branży, specyfiki stanowiska oraz grup pracowniczych. Istotną rolę odgrywają również cechy indywidualne pracowników, takie jak wiek, płeć, dotychczasowy stan zdrowia czy tryb życia, które modyfikują wpływ ekspozycji zawodowej na organizm.

Działania unijne i program badawczy EU-OSHA

Profilaktyka chorób układu krążenia związanych z pracą to priorytet Komisji Europejskiej. W efekcie wyznaczono ją jako główny cel Strategicznych ram UE ds. BHP na lata 2021–2027. Kwestia ta wpisuje się również w inicjatywy takie jak unijny program dotyczący chorób niezakaźnych „Zdrowsi razem” oraz Plan „Bezpieczne serce”.

W odpowiedzi na te wyzwania EU-OSHA realizuje szeroki program badawczy, którego celem jest dostarczenie opartych na dowodach naukowych narzędzi prewencyjnych. W ramach prowadzonych prac:

• przeanalizowano mechanizmy wzajemnego oddziaływania ryzyka zawodowego i pozazawodowego,
• zidentyfikowano sektory, zawody oraz grupy pracowników najbardziej narażone na zachorowanie,
• zbadano praktyczne materiały, strategie i polityki zakładowe wspierające profilaktykę,
• opracowano podejścia ułatwiające pracownikom bezpieczny powrót do pracy po przebytym zdarzeniu sercowo-naczyniowym oraz utrzymanie zatrudnienia w przypadku chorób przewlekłych.

Wnioski z prowadzonych analiz posłużą jako baza merytoryczna dla ogólnoeuropejskiej kampanii „Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy: Zdrowa praca, zdrowa głowa”, kładąc szczególny nacisk na zależność między czynnikami psychospołecznymi w pracy a stanem układu krążenia.

Może Cię również zainteresować: Nie wszyscy pracownicy korzystają prawidłowo z odzieży ochronnej. Raport ujawnia skalę problemu

Źródło: EU-OSHA