Zasady zatrudniania cudzoziemców 2026: Koniec przepisów nadzwyczajnych

Od 5 marca 2026 r. Polska włącza obywateli Ukrainy, którzy uciekli przed wojną, do systemowego modelu ochrony czasowej, a jednocześnie przestaje stosować wobec nich odrębne nadzwyczajne przepisy stworzone specjalnie dla nich.

Czytaj także: G. Gajewska-Przerada: Błędy nie są problemem – są źródłem wiedzy o systemie pracy

Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. wygasza rozwiązania wynikające ze specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Jednocześnie akt ten wprowadza istotne zmiany do szeregu innych ustaw. Celem tych zmian jest:

• wygaszenie specjalnych rozwiązań dedykowanych obywatelom Ukrainy,
• ujednolicenie systemu wsparcia dla wszystkich cudzoziemców, podlegających ochronie czasowej,
•  dostosowanie przepisów do nowego etapu sytuacji migracyjnej oraz przejście z rozwiązań nadzwyczajnych do systemowych.

Nowe podstawy prawne – koniec specustawy

Najważniejsze rozwiązania dotyczące obywateli Ukrainy nie zostają zniesione, lecz przeniesione do ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Od 5 marca 2026 r. to właśnie ta ustawa stanowi jedyną podstawę przyznawania ochrony czasowej. Dotyczy ona osób objętych decyzją Rady Unii Europejskiej stwierdzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców.

Rada Unii Europejskiej uruchomiła ochronę czasową dla obywateli Ukrainy na mocy decyzji 2022/382 z 4 marca 2022 r. Rada Unii Europejskiej przedłużyła ochronę czasową, która obecnie obowiązuje do 4 marca 2027 r.

Legalny pobyt do 4 marca 2027 r.

Do tego dnia przedłużona została ważność dokumentów pobytowych obywateli Ukrainy, których ostatni dzień pobytu na terytorium RP przypadł w okresie od 24.02.2022 r. tj:

• ruchu bezwizowego,
• wiz krajowych i wiz Schengen,
• zezwoleń na pobyt czasowy,
• polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca,
• zgody na pobyt tolerowany.

PESEL UKR – utrzymanie i nowe obowiązki

Numer PESEL UKR pozostaje podstawowym potwierdzeniem statusu ochrony czasowej. Wprowadzono jednak dodatkowe wymogi:

• obowiązek uzyskania numeru PESEL UKR w ciągu 30 dni od wjazdu do Polski (brak dopełnienia tego obowiązku spowoduje wygaśnięcie ochrony),
• osoby, które otrzymały PESEL na podstawie oświadczenia (bez paszportu), muszą potwierdzić swoją tożsamość do 31 sierpnia 2026 r.,
• zmiana nazwy elektronicznego dokumentu DIIA na Dokument Ochrony Czasowej oraz możliwość potwierdzania statusu w aplikacji mObywatel.

Status UKR wygaśnie m.in. w przypadku:

• pobytu poza Polską dłuższego niż 30 dni,
• uzyskania ochrony w innym państwie UE,
• otrzymania innego tytułu pobytowego w Polsce.

Zatrudnienie po 5 marca 2026 r.

Zapewniono ciągłość zatrudnienia, jednak sytuacja poszczególnych grup będzie zróżnicowana:

• pracodawcy, którzy powierzali pracę obywatelom Ukrainy na podstawie powiadomienia wysłanego do powiatowego urzędu pracy przed 5 marca 2026 r., będą mogli kontynuować zatrudnienie tych osób na dotychczasowych zasadach,
• obywatele Ukrainy jak i inne osoby posiadające PESEL UKR będą mogły pracować na podstawie powiadomienia PUP tak długo jak na mocy decyzji Rady UE będzie obowiązywać czasowa ochrona – obecne jest to do 4 marca 2027 r.,
• obywatele Ukrainy nieobjęciochroną czasową będą mogli pracować na podstawie powiadomienia PUP do 4 marca 2029 r.

Nowe przepisy oznaczają odejście od trybu nadzwyczajnego na rzecz stabilnych zasad ustawowych. Rada Unii Europejskiej uruchomiła ochronę czasową dla obywateli Ukrainy na mocy decyzji 2022/382 z 4 marca 2022 r., a obecnie obowiązuje ona do 4 marca 2027 r.

Może Cię również zainteresować: Prawa pracownika tymczasowego – urlopy, wynagrodzenie, świadczenia

Źródło: Okręgowy Inspektorat Pracy w Gdańsku