Układy zbiorowe po nowemu. Parlament zakończył prace nad ustawą

Układy zbiorowe stabilizują rynek pracy, zapewniają większą równość, rozwijają dialog społeczny. Dla pracodawców to narzędzie ułatwiające zarządzanie zakładem pracy. Z kolei dla pracowników oznacza możliwość uzyskania dodatkowych uprawnień, niewynikających z Kodeksu pracy, np. urlopów. Parlament zakończył prace nad ustawą porządkującą przepisy dot. układów zbiorowych i ułatwiającą ich zawieranie.

Czytaj również: Choroba dziecka daje pracownikowi szczególne uprawnienia

Układy zbiorowe pracy to rodzaj porozumień zawieranych pomiędzy pracodawcą a pracownikami, reprezentowanymi przez związki zawodowe. W układach zbiorowych pracy można ustalić warunki odmienne od przepisów prawa pracy. Jednak muszą być one bardziej korzystne dla pracowników, np. w zakresie dodatkowych świadczeń czy urlopów. Mogą to być np. dodatkowe dni urlopu czy coroczne podwyżki. Pracodawcy mogą wykorzystywać układy zbiorowe pracy do przedłużenia okresów rozliczeniowych.  

Aby ułatwić zawieranie i ewidencjonowanie układów zbiorowych, przygotowano projekt ustawy w ministerstwie. Ponadto projekt porządkuje przepisy i odpowiada na postulaty od lat zgłaszane przez partnerów społecznych.

5 listopada 2025 roku Parlament zakończył prace nad ustawą. Teraz trafi ona na biurko Prezydenta RP. 

Układy zbiorowe po nowemu 

Najważniejsze rozwiązania ustawy: 

• Zakładowy lub ponadzakładowy układ zbiorowy pracy będzie można zawrzeć w celu określenia spraw nieuregulowanych w przepisach prawa pracy w sposób bezwzględnie obowiązujący.
• W układzie będą mogły być uregulowane rozwiązania ułatwiające godzenie życia zawodowego z życiem prywatnym, kwestie dotyczące zastosowania nowych technologii (np. sztucznej inteligencji) w zakładzie pracy, rozwiązań zapewniających równość płci, procedury antymobbingowe czy przeciwdziałanie zagrożeniom psychospołecznym takim jak stres czy wypalenie zawodowe.
• Zachowana zostaje tzw. zasada korzystności, czyli podjęte w negocjacjach ustalenia nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.
• Zgodnie z ustawą zamiast rejestrowania układów jest przewidziana ich ewidencja – układy zbiorowe i porozumienia zbiorowe mają być zgłaszane do Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy wyłącznie w formie elektronicznej.
• Wprowadzona zostaje możliwość skorzystania z pomocy mediatora na etapie rokowań.
• Uelastyczniono czas obowiązywania układu zbiorowego pracy. Strony prowadzące rokowania mogą zawrzeć układ na czas określony, z możliwością jego przedłużania. Możliwe będzie także zawarcie układu na czas nieokreślony.
• Możliwość zawierania układów ponadzakładowych przez co najmniej 2 pracodawców, co oznacza brak konieczności zawierania układu przez organizację pracodawców.

Dlaczego to ważne? 

Ministerstwo Pracy zachęca i ułatwia pracodawcom i pracownikom negocjowanie odpowiednich układów zbiorowych.  Dlaczego to ważne? Układy zbiorowe stabilizują rynek pracy, zapewniają większą równość i spójność społeczną, rozwijają dialog społeczny. 

Ile to będzie kosztowało? W 2026 roku koszty dla budżetu państwa wyniosą 2,8 mln zł, w kolejnych latach – 0,6 mln zł rocznie.  

Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. 

Może Cię także zainteresować: Współdziałanie na rzecz poprawy bezpieczeństwa na uczelniach

Źródło: gov.pl