Wypadki przy pracy w 2024 r.

W 2024 r. zgłoszono 67 000 osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy (spadek o 2,4% względem 2023 r.). Wśród nich 250 osób ucierpiało w wypadkach śmiertelnych (wzrost o 48,8%). Dodatkowo 459 osób zostało poszkodowanych w wypadkach ciężkich (wzrost o 38,7%). Najwięcej osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy, podobnie jak w latach poprzednich, odnotowano w sekcji przetwórstwo przemysłowe (31,3% poszkodowanych), a najmniej w sekcji informacja i komunikacja (0,6%).

Czytaj także: Wypadek ciężkiego uszkodzenia ciała podczas obsługi linii produkcyjnej – opis zdarzenia i ustalone przyczyny

Dane o wypadkach przy pracy pochodzą ze „Statystycznej karty wypadku przy pracy”. Dotyczą osób pracujących w gospodarce narodowej. Nie obejmują pracujących w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie. Wyłączone są także jednostki budżetowe prowadzące działalność w zakresie obrony narodowej i bezpieczeństwa publicznego. W tych jednostkach informacje dotyczą wyłącznie pracowników cywilnych. Informacje o wypadkach przy pracy dostarczają danych o zgłoszonych wypadkach przy pracy oraz o osobach poszkodowanych w tych wypadkach, przyczynach oraz konsekwencjach wypadków przy pracy. Zakres przedmiotowy „Statystycznej karty wypadku przy pracy” jest dostosowany do europejskich statystyk wypadków przy pracy (ESAW).

Uwzględniając podział terytorialny kraju, najwięcej osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy odnotowano w województwie śląskim (15,7%). Na drugim miejscu znalazło się województwo mazowieckie (13,2%). Na trzecim województwo wielkopolskie (11,4%). Najmniej poszkodowanych było w województwach: lubuskim (2,3%), świętokrzyskim (2,5%) i podlaskim (2,7%).

Wykres 1. Poszkodowani w wypadkach przy pracy według płci i województw w 2024 r.

Wskaźnik wypadkowości

Wskaźnik wypadkowości (poza gospodarstwami indywidualnymi w rolnictwie) w 2024 r. wyniósł 4,74 (dla mężczyzn – 5,35, a dla kobiet – 4,06) wobec 4,85 w 2023 r. (odpowiednio 5,46 i 4,16).

W podziale według rodzajów działalności najwyższy wskaźnik wypadkowości odnotowano w sekcji górnictwo i wydobywanie (17,57). Wysoki poziom wystąpił także w sekcji dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami; rekultywacja (13,03). Najniższy wskaźnik zanotowano w sekcji informacja i komunikacja (0,69). Niski poziom odnotowano również w sekcji pozostała działalność usługowa (1,10).

Wykres 2. Poszkodowani w wypadkach przy pracy na 1000 pracujących według sekcji PKD 2007 w 2024 r.

Biorąc pod uwagę podział terytorialny kraju najwyższy wskaźnik wypadkowości odnotowano w województwie śląskim (6,68) i opolskim (6,35), a najniższy w mazowieckim (2,91) i małopolskim (3,61).

Wypadki zbiorowe

Badanie wypadków przy pracy pozwala na określenie przebiegu wypadków indywidualnych i zbiorowych, a także ich skutków oraz przyczyn. Z reguły w wypadku przy pracy poszkodowana zostaje tylko jedna osoba. Jednak gdy w wyniku tego samego zdarzenia ucierpią co najmniej dwie osoby, mamy do czynienia z wypadkiem zbiorowym.

W 2024 r. zgłoszono 66713 wypadków przy pracy, w tym 170 wypadków zbiorowych, które stanowiły 0,3% ogólnej liczby wypadków. W wypadkach zbiorowych zostało poszkodowanych 457 osób (spadek o 3,8% w porównaniu z 2023 r.). Udział osób poszkodowanych w wypadkach zbiorowych w ogólnej liczbie osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy wyniósł 0,7%.

Spośród osób poszkodowanych w wypadkach zbiorowych 4,8% poniosło śmierć, a 9,0% doznało ciężkich uszkodzeń ciała (w 2023 r. odpowiednio 6,5% i 4,8%).

Poszkodowani w wypadkach przy pracy według wielkości jednostek lokalnych

Najwięcej osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy pracowało w zakładach zatrudniających od 50 do 249 osób (33,4%). Wysoki odsetek odnotowano także w zakładach zatrudniających 500 osób i więcej (28,3%). Natomiast najwięcej poszkodowanych w wypadkach śmiertelnych pracowało w zakładach zatrudniających od 10 do 49 osób (33,6%).

Poszkodowani w wypadkach przy pracy według płci, wieku i sektorów własności

Jednym z najważniejszych aspektów analizy okoliczności wypadków przy pracy jest charakterystyka osób poszkodowanych według cech demograficznych i ekonomicznych, takich jak: płeć, wiek, sekcja PKD 2007 oraz zawód. W 2024 r., podobnie jak w latach poprzednich, wypadkom najczęściej ulegali mężczyźni. Stanowili 59,2% ogólnej liczby poszkodowanych. W 2023 r. odsetek ten wynosił 59,7%. Stanowili oni również większość wśród poszkodowanych w wypadkach śmiertelnych (96,0%) oraz w wypadkach ciężkich (85,8%). Najwyższy udział mężczyzn poszkodowanych w wypadkach przy pracy odnotowano w sekcji przetwórstwo przemysłowe (39,4%), natomiast najwyższy udział kobiet odnotowano w sekcji opieka zdrowotna i pomoc społeczna (21,7%).

Najliczniejszą grupę poszkodowanych stanowiły osoby w wieku 40–49 lat (27,0%). Na drugim miejscu znalazły się osoby w wieku 30–39 lat (23,3%). Najmniej poszkodowanych było wśród osób w wieku 17 lat i mniej (0,2%).

Osoby w wieku 40-49 lat najczęściej ulegały także wypadkom śmiertelnym (26,0% poszkodowanych w wypadkach śmiertelnych) oraz ciężkim (25,9% poszkodowanych w wypadkach ciężkich).

Najwięcej poszkodowanych w wypadkach przy pracy pracowało w sektorze prywatnym (66,8%). Większość stanowili mężczyźni – 66,4%. Był to spadek o 0,9 p.proc. . w stosunku do 2023 r. Natomiast w sektorze publicznym większość poszkodowanych to kobiety – 55,1% (spadek o 0,4 p.proc.).

Wykres 3. Poszkodowani w wypadkach przy pracy według płci i sekcji PKD 2007 W 2024 r.

Poszkodowani w wypadkach przy pracy według stażu pracy

Wypadkom ulegali głównie pracownicy ze stażem pracy wynoszącym 1 rok i mniej (30,1% poszkodowanych). W tej grupie największy udział poszkodowanych odnotowano w sekcji przetwórstwo przemysłowe (30,8%).

Do wypadków śmiertelnych i ciężkich również najczęściej dochodziło wśród osób ze stażem pracy 1 rok i mniej (odpowiednio 41,2% i 35,9%), spośród których najwyższy udział osób poszkodowanych w wypadkach śmiertelnych odnotowano w sekcji budownictwo (26,2%), a w wypadkach ciężkich w sekcji przetwórstwo przemysłowe (37,6%).

Wykres 4. Poszkodowani w wypadkach przy pracy według stażu pracy i sekcji PKD 2007 w 2024 r.

Wykres 5. Poszkodowani w śmiertelnych wypadkach przy pracy według stażu pracy i sekcji PKD 2007 w 2024 r.

Poszkodowani w wypadkach przy pracy według wykonywanego zawodu

W 2024 r. najwięcej osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy pracowało jako operatorzy maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych (10,1% poszkodowanych) oraz jako robotnicy obróbki metali, mechanicy maszyn i urządzeń i pokrewni (9,7%).

Wypadkom śmiertelnym najczęściej ulegali robotnicy budowlani i pokrewni (z wyłączeniem elektryków) oraz kierowcy i operatorzy pojazdów (po 19,6% poszkodowanych w wypadkach śmiertelnych). Robotnicy budowlani i pokrewni (z wyłączeniem elektryków) brali najczęściej udział również w wypadkach ciężkich (14,8% poszkodowanych w wypadkach ciężkich).

Poszkodowani w wypadkach przy pracy według dni niezdolności do pracy

Jedną z istotnych konsekwencji wypadku przy pracy (poza skutkami powodującymi śmierć lub ciężkie uszkodzenie ciała), zarówno w skali zakładu, jak i całej gospodarki narodowej, jest niezdolność do pracy w związku z poniesionymi w trakcie wypadku urazami. W 2024 r. łączna liczba dni niezdolności do pracy na skutek wypadków przy pracy wyniosła 2,9 mln, co w przeliczeniu na jednego poszkodowanego wyniosło 43 dni (bez wypadków śmiertelnych).

Najczęściej liczba dni niezdolności do pracy wynosiła 4-13 dni (27,9% poszkodowanych) oraz 31-90 dni (22,6%).

Wykres 6. Poszkodowani w wypadkach przy pracy według liczby dni niezdolności do pracy i sekcji PKD 2007 w 2024 r.

Przyczyny wypadków przy pracy

Rozpoznanie przyczyn niebezpiecznego zdarzenia jest początkiem działań zmierzających do poprawy warunków pracy, aby w przyszłości uniknąć podobnych incydentów i zapewnić większe bezpieczeństwo pracownikom. Analiza tych zdarzeń jest cenna dla działań profilaktycznych i pozwala na formułowanie wniosków, które powinny być zależne głównie od przyczyn zaistnienia, a nie od skutków wypadku. Bardzo ważnym zagadnieniem związanym z zapewnieniem bezpieczeństwa i ochrony zdrowia jest organizacja pracy i kultura bezpieczeństwa. Każdy wypadek przy pracy jest wynikiem jednego wydarzenia, ale najczęściej kilku przyczyn, w związku z czym suma przyczyn jest większa od ogólnej liczby wypadków.

Jako najczęstszą przyczynę wypadków przy pracy w 2024 r. zgłaszano nieprawidłowe zachowanie się pracownika (42,3% wszystkich przyczyn), głównie poprzez niezachowanie wzmożonej ostrożności wymaganej w chwili wykonywania prac o zwiększonym zagrożeniu lub w utrudnionych warunkach (51,1% w tej grupie przyczyn).

Nieprawidłowe zachowanie się pracownika było również najczęstszą przyczyną wypadków śmiertelnych i ciężkich (odpowiednio 29,5% oraz 29,4%).

Wykres 7. Przyczyny wypadków przy pracy w 2024 r.

Wykres 8. Poszkodowani w wypadkach przy pracy według czynności wykonywanej przez poszkodowanego w chwili wypadku w 2024 r.

Wydarzenia powodujące urazy u osoby poszkodowanej oraz czynniki je powodujące

Wśród wydarzeń powodujących urazy przeważało uderzenie w nieruchomy obiekt – 29,9% (źródłem były głównie czynniki materialne z grupy budynki, konstrukcje i ich elementy, powierzchnie – 60,7% ogólnej liczby czynników w tej grupie wydarzeń).

Wykres 9. Poszkodowani w wypadkach przy pracy według wydarzeń powodujących urazy w 2024 r.

Wydarzenia będące odchyleniem od stanu normalnego oraz czynniki powodujące te wydarzeni

Wydarzenie będące odchyleniem od stanu normalnego to wydarzenie niezgodne z właściwym przebiegiem procesu pracy, które wywołało wypadek. Najczęściej wypadki przy pracy spowodowane były poślizgnięciem lub potknięciem się – upadkiem osoby (27,7% ogólnej liczby wydarzeń). Głównymi źródłami tych wydarzeń były czynniki materialne z grupy: budynki, konstrukcje i ich elementy, powierzchnie – 62,4% ogólnej liczby czynników w tej grupie wydarzeń. Kolejnym wydarzeniem była utrata kontroli nad: maszyną, środkami transportu, transportowanym ładunkiem, narzędziem, zwierzęciem, obrabianym materiałem lub przedmiotem – 20,6% wszystkich wydarzeń, a źródłem tych wydarzeń były głównie materiały, przedmioty, wyroby, części maszyn oraz pojazdów, resztki, pył – odpowiednio 20,8%.

Poszkodowani według rodzaju i umiejscowienia urazu

W 2024 r. w wypadkach przy pracy 48,4% poszkodowanych doznało ran i powierzchownych urazów, 24,3% – przemieszczeń, zwichnięć, skręceń i naderwań, a 18,8% – złamań kości. Osoby poszkodowane w wypadkach śmiertelnych narażone były głównie na wstrząśnienia i urazy wewnętrzne (30,0%), a w wypadkach ciężkich – na amputacje urazowe (43,1%).

Biorąc pod uwagę umiejscowienie urazu, osoby poszkodowane najczęściej doznały urazów kończyn górnych (43,4% poszkodowanych), głównie palców (51,0% w tej grupie) oraz kończyn dolnych (35,2% poszkodowanych), przede wszystkim w stawie skokowym (30,0%).

Wykres 10. Poszkodowani w wypadkach przy pracy według umiejscowienia urazu w 2024 r.

Miejsce powstania wypadku

Uwzględniając miejsce powstania wypadku, tj. miejsce, w którym przebywał poszkodowany w chwili wypadku, najwięcej wydarzeń odnotowano w miejscach produkcji przemysłowej (42,4%), gdzie również najczęściej dochodziło do wypadków ciężkich (54,5% poszkodowanych w wypadkach ciężkich). Wypadki śmiertelne miały miejsce najczęściej w miejscach i środkach komunikacji publicznej (odpowiednio 24,4%).

Statystyczny poszkodowany

W 2024 r. osobą poszkodowaną w wypadku przy pracy był najczęściej mężczyzna w wieku 40-49 lat, pracujący jako operator maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych, ze stażem pracy 1 rok i mniej. Poszkodowany zatrudniony był w zakładzie o liczbie pracujących 50-249 osób, w sektorze prywatnym, w sekcji przetwórstwo przemysłowe. Doznawał on urazu kończyn górnych i przebywał na zwolnieniu lekarskim przez okres 4-13 dni.

Średnio w ciągu jednego dnia dochodziło do 182 wypadków przy pracy, co oznacza, że co 8 minut miał
miejsce wypadek. Do wypadków dochodziło najczęściej w poniedziałki. W 2024 r. najwięcej wypadków
wydarzyło się 16 stycznia.

Wykres 11. Poszkodowani w wypadkach przy pracy według dnia tygodnia, w którym zdarzył się wypadek w 2024 r.

Może Cię również zainteresować: Bezpieczeństwo i higiena pracy czy bezpieczeństwo i ochrona zdrowia? Czas na zmianę języka – czas na zmianę podejścia

Źródło: Główny Urząd Statystyczny