Promocja zdrowia i aktywności fizycznej w zakładach pracy w Polsce

Bariery i obawy pracodawców

Najczęstsze bardzo ważne utrudnienia dla promocji zdrowia i aktywności fizycznej to niedostatek wewnętrznych zasobów i środków finansowych na ten cel (41%), małe zainteresowanie pracowników (31%), obciążenie osób zarządzających zdrowiem innymi obowiązkami (24%), niewiele dobrych zewnętrznych ofert na usługi prozdrowotne (22%) oraz niedostatek rozwiązań systemowych zachęcających firmy do promocji zdrowia (21%). W im lepszej kondycji ekonomicznej znajduje się firma, tym rzadziej wskazuje utrudnienia.

Dla 45 proc. firm utrudnieniem w promocji zdrowia jest specyficzna obawa. Mianowicie chodzi o ryzyko wystąpienia kontuzji oraz wypadków. W rezultacie mogłoby to doprowadzić do dezorganizacji pracy. Za bardzo ważną przeszkodę uznaje to 18% zakładów pracy. Co dziesiąta organizacja potwierdza, że na skutek ich działań prozdrowotnych wystąpiły u pracowników kontuzje, wypadki lub dolegliwości. Co czwarta firma wdrożyła jakieś rozwiązania, by zdarzenia tego typu nie powodowały roszczeń personelu.

Bilans zysków i strat

Aż 75% badanych organizacji zauważa przynajmniej jeden pozytywny efekt wdrożenia promocji zdrowia. Najczęściej jest to lepsza współpraca w zespołach i poprawa relacji (55%), wzrost wydajności pracy (53%), lepszy publiczny wizerunek firmy (52%) oraz większa dbałość pracowników o zdrowie (48%).

Blisko 30% firm dostrzega negatywne skutki swojej aktywności prozdrowotnej. Jest to (oprócz kontuzji, wypadków i dolegliwości) niezadowolenie części pracowników, że w sferze zdrowia dostają za mało lub nie to, czego oczekują (22%), konflikty pomiędzy pracownikami (10%) oraz niezadowolenie, że firma wtrąca się w sprawy ich zdrowia (8%). W im gorszej kondycji ekonomicznej znajdowała się firma w minionych dwóch latach, tym częściej zauważa przynajmniej jeden z negatywnych skutków.

Rola strategii i monitorowania efektów

Efekty promocji zdrowia są słabo potwierdzone. Jakiekolwiek dowody wskazywanych korzyści posiada przeciętnie tylko co trzecia wskazująca je firma. Co piąta ma dowody potwierdzające niekorzystne efekty. Mało organizacji, bo tylko co czwarta spośród ogółu badanych, deklaruje, że ocenia relacje pomiędzy korzyściami z promocji zdrowia a kosztami jej realizacji.

Tylko 12% zakładów pracy gromadzi informacje, czego ich pracownicy oczekują w sprawach zdrowia, jakie mają pomysły z tym związane, w jakie działania chcą się zaangażować. Ustalenia te, podobnie jak dotyczące zbiorczej oceny zdrowia, bardzo rzadko komunikowane są całemu personelowi, a nawet menedżerom zespołów pracowniczych. Tylko co piąty zakład pracy monitoruje realizację swoich działań prozdrowotnych, tj. opinie zatrudnionych na ich temat, zainteresowanie i udział pracowników, przyczyny sukcesów i niepowodzeń.

Ponad połowa firm deklaruje, że dba o to, by ich kultura organizacyjna, wewnętrzne procedury, sposoby zorganizowania pracy i postawy kierownictwa znacząco sprzyjały zdrowiu pracowników. Choć 30% przyznaje, że ich działania dla promocji zdrowia to strategia zaplanowana na kolejne lata, z ustalonymi celami, zadaniami, zasobami i sposobami oceny, to tylko co dwudziesta wyraża taką ocenę w zdecydowany sposób. Większość działań promujących aktywność fizyczną dwu-, trzykrotnie częściej realizują te organizacje, które deklarują strategiczne podejście do promocji zdrowia. Aż 93% firm posiadających taką strategię implementuje przynajmniej jedno z działań/rozwiązań promujących aktywność fizyczną.

Finansowanie i nierówności społeczne

Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych to najczęstsze źródło finansowania promocji zdrowia w pracy. Korzysta z niego blisko 2/3 firm. Już tylko blisko co czwarta ma wewnętrzny budżet wydzielony na promocję zdrowia, tyle samo korzysta z bieżąco przyznawanych środków wewnętrznych, a także zasila promocję zdrowia poprzez partycypację finansową pracowników.

Oczekiwania, że państwo będzie wspierać finansowo działania na rzecz promocji zdrowia personelu, deklaruje 63% zakładów pracy. Częściej oczekują tego firmy, które promują aktywność fizyczną pracowników (68%) niż te, które tego nie robią (46%). Badanie jest kolejnym, które wskazuje problem społecznych nierówności w zdrowiu. W uproszczeniu: osoby będące w lepszej sytuacji zdrowotnej, lepiej radzące sobie w sprawach zdrowia, bardziej aktywne fizycznie, lepiej wykształcone, uzyskujące wyższe dochody i pracujące w lepiej prosperujących firmach uzyskują od swoich zakładów pracy lepsze wsparcie dla zdrowia niż osoby o niższym statusie.

Wypracowanie i wdrożenie systemowych mechanizmów wspierania promocji zdrowia w pracy byłoby ważnym krokiem w przeciwdziałaniu utrudnieniom doświadczanym przez firmy w tym obszarze, w konsekwencji sprawdzonym sposobem zwiększania aktywności fizycznej społeczeństwa oraz poprawy zdrowia, a także działaniem na rzecz redukcji społecznych nierówności w zdrowiu.

Może Cię również zainteresować: Bezpieczeństwo i higiena pracy w okresie zimowym

Źródło: Instytut Medycyny Pracy w Łodzi