Czynniki ryzyka zachorowania na nowotwory pochodzenia zawodowego w Europie – perspektywa płci

Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA) przeprowadziła badanie narażenia na czynniki ryzyka zachorowania na raka. Projekt ten oparto na adaptacji Australijskiego Badania Narażenia w Miejscu Pracy (AWES). Badanie to dostarcza danych o częstości występowania oraz półilościowych poziomach narażenia zawodowego, przy wykorzystaniu Zintegrowanego Systemu Oceny Narażenia Zawodowego (OccIDEAS)

Czytaj również: Jak rozpoznać chorobę zawodową?

Informacje dostarczone przez to badanie na temat narażenia zawodowego na wybrane czynniki ryzyka nowotworów wspierają jeden z kluczowych celów Strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2021–2027 w zakresie poprawy profilaktyki chorób zawodowych oraz przyczyniają się do realizacji Europejskiego planu walki z rakiem i inicjatywy Unijnej mapy drogowej dotyczącej czynników rakotwórczych.

Materiał i metody

WES (Badanie Narażenia Pracowników) to szeroko zakrojone badanie telefoniczne. Objęło ono reprezentatywną grupę populacji pracującej z sześciu państw członkowskich UE: Niemiec, Irlandii, Hiszpanii, Francji, Węgier i Finlandii. Wywiady przeprowadzono w okresie od września 2022 r. do lutego 2023 r. z udziałem 24 402 respondentów, w tym zarówno pracowników najemnych, jak i osób samozatrudnionych. Badanie szacuje prawdopodobne narażenie zawodowe w ciągu ostatniego tygodnia pracy na 24 znane czynniki ryzyka raka. Wśród nich znajdują się substancje chemiczne, mieszaniny powstające w procesach technologicznych oraz czynniki fizyczne.

Wybór 24 czynników ryzyka oparto na różnych kryteriach (EU-OSHA, 2024), w tym na ich klasyfikacji w Monografiach IARC jako Grupa 1 lub 2A, lub na ich włączeniu do Dyrektywy w sprawie czynników rakotwórczych, mutagennych i reprotoksycznych (CMRD) bądź do jednej z planowanych lub przyjętych poprawek do tej dyrektywy.

Prawie 62% respondentów stanowili mężczyźni, a 38% kobiety.
Dane z badania poddano ważeniu, wykorzystując jako punkt odniesienia statystyki EU-LFS z 2021 roku z uwzględnieniem płci. Dzięki temu zabiegowi wyniki reprezentują populację 98,5 miliona pracowników w sześciu objętych analizą krajach.

Narażenie zawodowe na jeden lub więcej z 24 czynników ryzyka nowotworów, według płci (%)

Wyniki

Ocenia się, że pracownicy płci męskiej są częściej niż pracownice narażeni na co najmniej jeden z tych czynników ryzyka nowotworów, na kilka z nich oraz na większość z 24 pojedynczych czynników ryzyka, z wyjątkiem narażenia na: promieniowanie jonizujące, tlenek etylenu, trichloroetylen, pył skórzany, akryloamid i epichlorohydrynę, które są albo podobne dla obu płci, albo nieznacznie wyższe dla pracownic, ale dotyczą mniejszej liczby pracowników. Ten sam wzorzec dotyczy narażenia na wyższych poziomach, z wyjątkiem tlenku etylenu i trichloroetylenu.

Narażenie zawodowe na wybrane z 24 czynników ryzyka nowotworów, na dowolnym poziomie, według płci (%)

Analizując konkretne sektory lub zawody, można zauważyć pewne wyjątki. Na przykład 48% pracownic narażonych na formaldehyd w sektorze ochrony zdrowia jest narażonych na wysokim poziomie, w porównaniu do 31% pracowników płci męskiej. a przykład w sektorze ochrony zdrowia na wysoki poziom formaldehydu narażonych jest 48% kobiet. Dla porównania, wśród mężczyzn odsetek ten wynosi 31%.

Pracownicy ochrony zdrowia prawdopodobnie narażeni na formaldehyd, według poziomu narażenia i płci (%)

Dyskusja

Należy wziąć pod uwagę dwa główne rodzaje uprzedzeń (błędów systemowych) związanych z płcią. Po pierwsze, 24 czynniki ryzyka nowotworów uwzględnione w badaniu występują częściej w branżach i sektorach zdominowanych przez mężczyzn. Warto zauważyć, że w przypadku sektora zdominowanego przez kobiety, takiego jak ochrona zdrowia, wzorzec narażenia jest odwrócony. Po drugie, brak uwzględniania płci w badaniach naukowych. To ukryte uprzedzenie doprowadziło do historycznej niedostatecznej reprezentacji kobiet w badaniach klinicznych, a także do wykluczenia pracownic z badań dotyczących narażenia zawodowego i zdrowia (zob. np. Schlünssen V, Jones RM, 2023).

Wniosek

Chociaż badanie WES nie eliminuje w pełni błędu systemowego wynikającego z płci, dostarcza niezwykle cennych danych. Powinny one zwiększyć świadomość ryzyka nowotworowego i pomóc w identyfikacji zagrożeń, wzmacniając tym samym profilaktykę w całej UE. Badanie to odnosi się do niektórych bardzo istotnych czynników ryzyka dla pracownic, takich jak narażenie na formaldehyd – szeroko stosowaną substancję chemiczną obecną w wielu zastosowaniach i produktach.

Może Cię także zainteresować: Kultura organizacyjna i klimat organizacyjny. Perspektywa teoretyczna i praktyczna

Źródło: EU-OSHA