Czy każdego studenta można zatrudnić bez wymogu legalizacji pracy?

Do 30 czerwca 2026 roku można, bez obowiązku legalizacji pracy, zatrudniać studentów studiów stacjonarnych odbywanych w Polsce. Nawet jeśli jednostka, na której studiują, nie jest zatwierdzona przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, to jednak możliwe jest kontynuowanie nauki. Warunkiem jest, aby była to niepubliczna uczelnia akademicka lub publiczna uczelnia zawodowa. Jeśli cudzoziemiec był dotąd zwolniony z obowiązku legalizacji pracy na podstawie rozporządzenia z 2015 roku, zachowuje to prawo. Z przedmiotowego zwolnienia może korzystać dalej, jednak nie dłużej niż do 1 czerwca 2026 roku.

Czytaj także: To już pewne. Układy zbiorowe na nowych zasadach

W poniedziałek, 1 grudnia 2025 r., zaczęło obowiązywać rozporządzenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej. Dotyczy ono szczególnych przypadków, w których cudzoziemiec uprawniony do pobytu w Polsce może pracować bez zezwolenia lub oświadczenia. Organ wydający wydał rozporządzenie 20 listopada 2025 r. i opublikował je w Dzienniku Ustaw z 2025 r., poz. 1620.

Sześć miesięcy i ani dnia dłużej

Na etapie prac rządowych, w uzasadnieniu do projektu (nr 77) Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazało: – Rozporządzenie określi wyjątki od przepisów ustawy, według których przed powierzeniem pracy cudzoziemcowi podmiot powierzający pracę jest obowiązany uzyskać zezwolenie na pracę tego cudzoziemca lub wpis oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń, a warunki zatrudnienia cudzoziemca powinny odpowiadać zezwoleniu lub oświadczeniu. W przypadkach określonych rozporządzeniem podmioty powierzające pracę nie będą musiały ubiegać się o wydanie zezwolenia. Co więcej, nie będzie też konieczny wpis oświadczenia do ewidencji oświadczeń. Dlatego cudzoziemcy będą mogli podejmować i wykonywać pracę, nie posiadając zezwolenia na pracę ani oświadczenia. Podmioty powierzające pracę cudzoziemcowi, korzystając z przepisów rozporządzenia, nie będą miały obowiązków informacyjnych ciążących na podmiotach, które uzyskały zezwolenie na pracę lub oświadczenie.

Podstawa prawna nowego rozporządzenia

Jak zaznaczyło ministerstwo, opracowując projekt rozporządzenia, wykorzystało przepisy rozporządzenia z 2015 r. Uwzględniono jednak potrzebę doprecyzowania niejasnych przepisów i ograniczenia nieprawidłowości w systemie wizowym.

Konieczność wydania nowych przepisów do 1 grudnia 2025 r.

Art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. reguluje warunki powierzania pracy cudzoziemcom w Polsce. Ponadto przewiduje, że minister właściwy do spraw pracy określi w rozporządzeniu szczególne przypadki wykonywania pracy. W rezultacie cudzoziemiec uprawniony do pobytu w RP może pracować bez zezwolenia lub oświadczenia o powierzeniu pracy.

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawierała podobny przepis. Jednakże regulacja ta utraciła moc z dniem 1 czerwca 2025 r. Na jego podstawie wydane zostało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium RP jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. z 2021 r., poz. 2291. Na podstawie art. 113 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP rozporządzenie to zachowuje moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 3 ust. 7, nie dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Niezbędne jest zatem wydanie rozporządzenia na podstawie art. 3 ust. 7 i jego wejście w życie najpóźniej 1 grudnia 2025 r. – podkreśla MRPiPS.

Który student może pracować w Polsce bez legalizacji pracy

Zgodnie z § 1 pkt 12 rozporządzenia cudzoziemiec uprawniony do pobytu w Polsce może wykonywać pracę bez zezwolenia. Warunkiem jest, aby nie było konieczne także oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Dotyczy to sytuacji, gdy cudzoziemiec jest studentem studiów stacjonarnych odbywanych w Polsce w jednostce prowadzącej studia.

a) zatwierdzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych na potrzeby przyjmowania cudzoziemców w celu podjęcia lub kontynuacji studiów zgodnie z art. 144 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079), chyba że ta jednostka nie podlega obowiązkowi zatwierdzenia, albo
b) która nie podlega obowiązkowi zatwierdzenia zgodnie z art. 144 ust. 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i w stosunku do której nie została wydana decyzja o zakazie przyjmowania cudzoziemców, o której mowa w art. 144a ust. 1 tej ustawy.

Trzy grupy studentów zwolnionych z obowiązku legalizacji pracy

Jak podkreśla Joanna Torbé-Jacko, adwokatka z kancelarii Joanna Torbé-Jacko & Partnerzy oraz ekspertka BCC ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, pełni ona również funkcję przewodniczącej Komisji ds. Polityki Migracyjnej. Ponadto kieruje Zespołem ds. Prawa Pracy przy Rzeczniku MŚP i jest członkinią Rady Rynku Pracy przy Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Z jej wypowiedzi wynika, że istnieją trzy grupy studentów zwolnionych z obowiązku legalizacji pracy.

1. studenci studiów stacjonarnych, odbywanych w Polsce, w jednostce zatwierdzonej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych na potrzeby przyjmowania cudzoziemców;
2. studenci studiów stacjonarnych, odbywanych w Polsce, w jednostce, która nie podlega obowiązkowi zatwierdzenia (niestety ustawodawca nie zawarł żadnych przesłanek pozwalających na ustalenie, o jakie jednostki mu chodziło);
3. studenci studiów stacjonarnych, odbywanych w Polsce, w jednostce, która nie podlega obowiązkowi zatwierdzenia zgodnie z art. 144 ust. 5 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i w stosunku do której nie została wydana decyzja o zakazie przyjmowania cudzoziemców, o której mowa w art. 144a ust. 1 tej ustawy (chodzi tu głównie o publiczne uczelnie akademickie, uczelnie wojskowe, instytuty badawcze itd.).

Przepisy przejściowe – kontynuacja pracy na dotychczasowych zasadach

Jednocześnie w rozporządzeniu zawarto dwa przepisy przejściowe. Pierwszy przewiduje, że cudzoziemcy wykonujący pracę bez zezwolenia na pracę zgodnie z przepisami rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. z 2021 r., poz. 2291), do których nie mają zastosowania przepisy niniejszego rozporządzenia, mogą kontynuować pracę bez zezwolenia na pracę lub bez oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż przez okres sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

– Z tego wynika, że jeśli dany cudzoziemiec był do tej pory – w oparciu o rozporządzenie z 2015 roku – zwolniony z obowiązku legalizacji pracy, to z przedmiotowego zwolnienia może korzystać dalej, ale nie dłużej niż do 1 czerwca 2026 roku – podkreśla mec. Torbé-Jacko.

Drugi przepis przejściowy – rozszerzenie zwolnienia do 30 czerwca 2026 r.

Drugi przepis przejściowy przewiduje natomiast, że w okresie od dnia 1 grudnia 2025 r. do dnia 30 czerwca 2026 r. par. 1 pkt 12 stosuje się także do cudzoziemca będącego studentem studiów stacjonarnych odbywanych w Rzeczypospolitej Polskiej w niepublicznej uczelni akademickiej lub w publicznej uczelni zawodowej, która nie spełnia warunku określonego w art. 144 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

– Innymi słowy, do 30 czerwca 2026 roku można bez obowiązku legalizacji pracy zatrudniać studentów studiów stacjonarnych odbywanych w Polsce, nawet jeśli jednostka, na której studiują nie jest zatwierdzona przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o ile jednak jest to niepubliczna uczelnia akademicka lub publiczna uczelnia zawodowa – tłumaczy mec. Joanna Torbé-Jacko.

Zaostrzenie przepisów nie dotyczy tylko studentów

Jak zauważa Nadia Winiarska, ekspertka ds. zatrudnienia z Departamentu Pracy Konfederacji Lewiatan, MSWiA nie skonsultowało uszczegółowienia przepisów z pracodawcami.

– Do ostatniej chwili nie wiedzieliśmy, jakie będzie ostateczne brzmienie przepisów. W tej sytuacji można się cieszyć, że został w ogóle zaproponowany jakiś okres przejściowy – mówi serwisowi Prawo.pl Nadia Winiarska. Jej zdaniem zaostrzenie przepisów dotyczy nie tylko studentów, ale również absolwentów szkół ponadpodstawowych. Aby skorzystać ze swobodnego dostępu do rynku pracy absolwenci takich szkół będą musieli potwierdzić posiadanie kwalifikacji zawodowych, co nie jest możliwe w przypadku ukończenia liceum ogólnokształcącego lub ukończenia szkoły policealnej bez dyplomu.

– Nowe przepisy migracyjne idą w kierunku ograniczenia potencjalnej liczby kandydatów do pracy. Coraz mniej mamy uproszczeń, coraz więcej restrykcji – podkreśla Nadia Winiarska. Jak twierdzi, dla pracodawców jest to pewne utrudnienie na rynku pracy. I jako przykład podaje sytuację studentów-cudzoziemców, którzy mając wizę studencką, od 1 czerwca br. nie mają możliwości zalegalizowania pobytu na podstawie zezwolenia na pobyt i pracę.

Może Cię również zainteresować: Wypadki przy pracy w 2024 r.

Źródło: Prawo.pl