Naruszenie było, kary nie będzie

Kodeks pracy przewiduje zawieszenie terminu na wysłuchanie pracownika w razie jego nieobecności przed nałożeniem kary. Nie pozwala natomiast na przedłużenie maksymalnego 3-miesięcznego okresu na jej nałożenie.

Może Cię również zainteresować: Projekt nowej ustawy o Inspekcji to przełom!

Zgodnie z art. 109 § 1 Kodeksu pracy kara porządkowa musi zostać nałożona w ciągu 2 tygodni od momentu, gdy pracodawca dowiedział się o naruszeniu obowiązków pracowniczych. Nie można jej jednak zastosować, jeśli od samego zdarzenia minęły 3 miesiące. Przepis ten określa wyraźne granice czasowe. Mają one zapewnić pewność prawa i ochronę praw pracowników przed nadmiernie opóźnionym stosowaniem sankcji dyscyplinarnych.

Wpływ nieobecności

Istotne znaczenie ma również § 3 tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem, jeśli pracownik jest nieobecny w pracy, pracodawca nie ma możliwości jego wysłuchania. W takiej sytuacji bieg 2-tygodniowego terminu jeszcze się nie rozpoczyna. Jeśli bieg terminu został rozpoczęty, ulega zawieszeniu do dnia powrotu do pracy. Ma to zagwarantować pracownikowi prawo do obrony, które wymaga umożliwienia mu przedstawienia swojego stanowiska przed nałożeniem kary.

W kontekście tych regulacji pojawia się istotne pytanie. Co w sytuacji, gdy pracownik jest nieobecny z nieusprawiedliwonych powodów dłużej niż 3 miesiące? Czy taka nieobecność uniemożliwia skuteczne nałożenie kary porządkowej przez pracodawcę? Odpowiedź powinna być twierdząca. Maksymalny termin nałożenia kary wynosi 3 miesiące od momentu naruszenia obowiązków pracowniczych. Zawieszenie biegu 2-tygodniowego terminu na wysłuchanie pracownika nie przedłuża tego ostatecznego terminu. W konsekwencji, jeśli nieobecność pracownika uniemożliwia jego wysłuchanie przez okres dłuższy niż 3 miesiące od chwili powzięcia informacji o naruszeniu, to upływ tego terminu skutkuje wygaśnięciem uprawnienia pracodawcy do nałożenia kary.

Za późno na sankcje

Taka interpretacja znajduje oparcie w zasadzie ochrony pracowników przed arbitralnym stosowaniem sankcji oraz w zasadzie pewności prawa. Podkreślenia wymaga również, że przepisy dotyczące odpowiedzialności porządkowej pracowników mają charakter gwarancyjny. Ich wykładnia powinna zmierzać do ochrony praw stron stosunku pracy.

Powyższa teza znajduje odzwierciedlenie w dorobku doktryny. Dla przykładu Arkadiusz Sobczyk zauważa: „Pracodawca może zastosować karę jedynie w okresie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku przez pracownika, jednak nie dłużej niż w ciągu 3 miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia. Istotne jest zatem, aby w tym terminie spełnić obowiązek wysłuchania pracownika. Jednak w przypadku gdy pracownik jest nieobecny w zakładzie pracy i wysłuchanie go nie jest możliwe, bieg 2-tygodniowego terminu przewidzianego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia stawienia się pracownika do pracy.

Należy podkreślić, że zawieszony może być tylko jeden termin – ten 2-tygodniowy, natomiast termin 3-miesięczny pozostaje niezmieniony, co oznacza, że zawieszenie nie może trwać dłużej niż 3 miesiące. Po tym okresie ukaranie pracownika w ogóle nie będzie możliwe, inaczej będzie ono bezprawne” [A. Sobczyk, Kodeks pracy. Komentarz, Legalis 2023]. Podobnie Krzysztof Walczak: „Drugi termin, w którym powinien się zmieścić pracodawca, nakładając karę porządkową, wynosi 3 miesiące od popełnienia przez pracownika czynu uzasadniającego jego odpowiedzialność. Bieg tego terminu jest jednak niezależny od wiedzy pracodawcy o popełnionym naruszeniu, a przepisy nie przewidują jego zawieszenia pomimo nieobecności pracownika w pracy. Jeśli więc pracownik będzie nieobecny w pracy przez całe 3 miesiące od popełnienia naruszenia, to de facto nie będzie można go ukarać karą porządkową, gdyż pracodawca nie będzie mógł wysłuchać pracownika, a nałożenie kary bez spełnienia tego obowiązku będzie bezprawne” [K. Walczak, Kodeks pracy. Komentarz,Legalis 2023].

Oznacza to, że po upływie 3 miesięcy od naruszenia pracodawca traci możliwość zastosowania środków dyscyplinujących wobec pracownika.

Czytaj także: Azbestowa rewolucja uderzy w miliony pracowników

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy