Co wpływa na poziom odczuwanego stresu?

Stres jest doświadczeniem subiektywnym. Każdy pracownik inaczej reaguje na wyzwania i trudności w miejscu pracy, co wynika zarówno z jego cech osobowości, jak i zewnętrznych okoliczności. Zrozumienie, co wpływa na indywidualną podatność na stres, pozwala nie tylko na lepsze zarządzanie zespołem, ale również na wprowadzanie efektywnych strategii wspierających pracowników w radzeniu sobie z trudnymi sytuacjami.

Na to, jak jednostka reaguje na stresory, wpływa wiele czynników, z których najważniejsze przedstawiono poniżej.

Może Cię także zainteresować: Rola Państwowej Inspekcji Pracy w systemie ochrony sygnalistów

Czynniki wpływające na indywidualną podatność na stres u pracowników:

1. Osobowość

Osobowość to pojęcie, które w psychologii odnosi się do zbioru trwałych cech i wzorców zachowania, myślenia oraz emocji, które odróżniają jednostkę od innych. Osobowość wpływa na to, jak człowiek postrzega siebie, innych oraz otaczający świat, a także na to, w jaki sposób reaguje na różnorodne sytuacje, w tym na stres.

W psychologii istnieje wiele teorii osobowości, które opisują ją z różnych perspektyw:

• Teorie psychodynamiczne – na czele z teorią Sigmunda Freuda, według której osobowość kształtują nieświadome procesy i konflikty między trzema strukturami psychicznymi: id (popędy i potrzeby), ego (świadomość i racjonalność) oraz superego (normy moralne i wartości). Freud twierdził, że osobowość jest wynikiem rozwoju psychoseksualnego w dzieciństwie.
• Teorie cech – zakładają, że osobowość składa się z konkretnych, mierzalnych cech, które są trwałe i różnią się między jednostkami. Jedną z najbardziej znanych teorii cech jest Wielka Piątka (Big Five), wyróżniająca pięć podstawowych cech osobowości:
  • neurotyczność,
  • ekstrawersję,
  • otwartość na doświadczenia,
  • ugodowość
  • i sumienność.
• Teorie humanistyczne – przedstawiciele tej szkoły, tacy jak Carl Rogers i Abraham Maslow, postrzegają osobowość jako proces dążenia jednostki do samorealizacji i pełnego rozwoju własnego potencjału. Człowiek jest tu aktywnym, świadomym podmiotem, który dąży do osiągnięcia pełni swojego istnienia.
• Teorie społeczno-poznawcze – według Alberta Bandury osobowość kształtuje się poprzez interakcję czynników poznawczych, behawioralnych oraz środowiskowych. Kluczową rolę odgrywają tu procesy uczenia się, na przykład modelowanie i naśladowanie zachowań innych.
• Teorie biologiczne – wskazują, że osobowość ma podstawy biologiczne, związane z genami oraz procesami neurologicznymi. Czynniki biologiczne, takie jak struktura mózgu czy poziom neuroprzekaźników, mogą wpływać na cechy osobowościowe, takie jak impulsywność, lęk czy skłonność do ekstrawersji.

Czytaj również: Zmęczenie wypala pracowników

Osobowość pełni kilka ważnych funkcji:

• Integracyjną – osobowość pozwala jednostce na integrowanie różnych aspektów swojego życia, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, tworząc spójny obraz samego siebie.
• Adaptacyjną – dzięki osobowości jednostka może efektywnie dostosować swoje zachowanie do zmieniających się warunków otoczenia.
• Motywacyjną – osobowość determinuje cele, dążenia i wartości jednostki, motywując ją do działania.

Warto podkreślić, że osobowość jest konstruktem dynamicznym, który rozwija się przez całe życie, choć pewne jej aspekty są względnie stałe i trudne do zmiany.

Typy osobowości

W literaturze psychologicznej wyróżnia się różne typy osobowości, które mają wpływ na reakcje jednostki na stres. Jednym z popularniejszych podziałów jest klasyfikacja obejmująca cztery główne typy osobowości: A, B, C oraz D. Każdy z tych typów charakteryzuje się odmiennym stylem reagowania na sytuacje stresowe oraz specyficznymi cechami osobowościowymi.