BHP w erze cyfrowej: Polityki, luki prawne i wspólny wysiłek

Artykuł 4 ust. 3 Konwencji nr 187

Podkreśla rolę organów trójstronnych w promowaniu zapobiegawczego BHP. Zapewnia aktywny udział władz, pracodawców i pracowników. Organy trójstronne mogą wspierać bezpieczne wdrażanie nowych technologii w pracy. Zapewniają stosowanie odpowiednich środków zapobiegawczych.

Pracownicy mogą odmówić pracy, jeśli istnieje uzasadnione przekonanie o bezpośrednim i poważnym zagrożeniu życia lub zdrowia. Przepis ten odnosi się również do sytuacji powiązanych z nowymi technologiami, na przykład w przypadku nieprawidłowego działania zaawansowanych robotów.

Pracodawcy muszą zapewnić, że maszyny, urządzenia i procesy pod ich kontrolą są bezpieczne dla zdrowia pracowników. Obowiązek obejmuje również narzędzia cyfrowe i systemy zautomatyzowane. Pracodawcy powinni uwzględniać zagrożenia: interakcji człowiek-maszyna, awarii, ergonomii oraz zdrowia psychicznego.

Konwencja nr 155 podkreśla znaczenie zapewnienia pracownikom odpowiednich szkoleń i dostępu do informacji. Zasada ta staje się jeszcze bardziej istotna w miarę wprowadzania nowych technologii cyfrowych, takich jak SI lub XR (art. 19).

Artykuły 19 i 20 Konwencji nr 155 podkreślają współpracę pracodawców i pracowników w zakresie BHP w miejscach pracy.

Obok fundamentalnych konwencji, także inne dokumenty z zakresu BHP są źródłem istotnych przepisów i informacji mających znaczenie dla poprawy aspektów BHP w procesie cyfryzacji.

• Konwencja Nr 161 dotycząca służb medycyny pracy z 1985 r. (nr 161) podkreśla rolę opieki zdrowotnej w miejscu pracy w identyfikowaniu i ocenie zagrożeń oraz udzielaniu wskazówek dotyczących organizacji pracy, w tym projektowania miejsca pracy oraz użytkowania maszyn, narzędzi i sprzętu.
• Zalecenie dotyczące listy chorób zawodowych oraz rejestrowania i zgłaszania wypadków i chorób zawodowych z 2002 r. (nr 194) wymienia choroby spowodowane czynnikami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi, zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego oraz zaburzenia psychiczne i behawioralne, które mogą mieć znaczenie pod względem rozwoju cyfryzacji.
• Konwencja dotycząca eliminacji przemocy i molestowania z 2019 r. (nr 190) określa ogólne zasady zapobiegania i zwalczania przemocy i nękania w świecie pracy, w tym incydentów zachodzących z użyciem technologii cyfrowych, co może mieć znaczenie dla zapobiegania cyberprzemocy i innym zagrożeniom związanym z postępującą cyfryzacją.

Oprócz istniejących konwencji i zaleceń, podczas 113 (2025 r.), a także 114. (2026 r.) sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy zostanie omówiony punkt dotyczący ustanawiania standardów godnej pracy w gospodarce platformowej, który będzie obejmował kwestie BHP. 20 Planowane są również przyszłe działania normatywne w zakresie ergonomii i bezpieczeństwa korzystania z maszyn.

Kodeks postępowania w zakresie ochrony danych osobowych pracowników

Wśród różnych wytycznych technicznych, a także kodeksów postępowania wydanych przez MOP, Kodeks
postępowania w zakresie ochrony danych osobowych pracowników zawiera wytyczne, które są szczególnie istotne w świecie pracy, który w coraz większym stopniu charakteryzuje się przetwarzaniem dużych ilości danych pracowników.

MOP aktywnie zajmuje się wyzwaniami i możliwościami związanymi z cyfryzacją pracy poprzez
szereg inicjatyw mających na celu wspieranie władz, pracowników, a także pracodawców w transformacji.
Na przykład Globalna strategia MOP dotycząca bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2024 – 2030
podkreśla potrzebę prowadzenia badań i opracowania narzędzi umożliwiających wykorzystanie możliwości i sprostanie wyzwaniom związanym z nowymi technologiami. MOP zainicjowała również Obserwatorium Observatory on Artificial Intelligence and Work in the Digital Economy, które ma służyć jako centrum wiedzy wspierające rządy i partnerów społecznych w zrozumieniu i zarządzaniu cyfrową transformacją pracy.

Na poziomie subregionalnym prowadzonych jest kilka inicjatyw badawczych, które aktywnie analizują powiązania między BHP i cyfryzacją miejsc pracy. Obejmują one:

• Badania nad internetowymi platformami pracy w Ugandzie, Nigerii, Indiach i Kenii.
• Studia przypadków dotyczące praktyk AM, obejmujące takie sektory jak handel detaliczny i bankowość w Chile, produkcja samochodów w Argentynie i Malezji oraz elektronika w Malezji. Studia przypadków dotyczące praktyk AM w logistyce i opiece zdrowotnej we Włoszech, Francji, Indiach i RPA (MOP/Komisja Europejska, 2024).
• Ankiety dotyczące łańcuchów dostaw SI przeprowadzane w firmach zajmujących się outsourcingiem procesów biznesowych w Indiach i Kenii, z planami włączenia Filipin

Może Cię również zainteresować: Lepsze przepisy dla układów zbiorowych. Pierwsze czytanie projektu ustawy

Źródło: CIOP