Algorytmiczne zarządzanie pracą

Zarządzanie algorytmiczne (AM) przydziela zadania i monitoruje pracowników poprzez gromadzenie danych oraz nadzór w czasie rzeczywistym. Dodatkowo podejmuje decyzje i ocenia wydajność na podstawie wskaźników. AM integruje technologie cyfrowe, takie jak analiza dużych zbiorów danych, uczenie maszynowe, geolokalizacja i elektronika noszona w celu automatyzacji lub wspierania funkcji menedżerskich (MOP, 2022). Choć z AM najczęściej korzysta się w przypadku internetowych platform pracy, coraz częściej wdraża się je w tradycyjnych sektorach, np. W magazynach, fabrykach, centrach obsługi telefonicznej, transporcie, ochronie zdrowia i budownictwie (MOP/Komisja Europejska, 2024). W USA 80% największych prywatnych pracodawców śledzi produktywność poszczególnych pracowników za pomocą systemów AM.

Czytaj także: Rozszerzona i wirtualna rzeczywistość w BHP

Jak zarządzanie algorytmiczne wpływa na poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy

Systemy AM mogą promować zaangażowanie i satysfakcję pracowników, koncentrując się na wsparciu, a nie kontroli. Przykładowo, metody takie jak grywalizacja mogą zwiększyć satysfakcję z pracy poprzez stworzenie bardziej angażującego środowiska. Co więcej, dostosowanie zadań do preferencji pracownika i wspieranie kooperacji między współpracownikami może dodatkowo zwiększać satysfakcję. Badania wykazały, że gdy pracownicy są zaangażowani w proces przydzielania zadań, oraz gdy brane są pod uwagę ich preferencje, zgłaszają oni większą satysfakcję. Poprawia się również ich produktywność (Feng & Farris, 2020).

Systemy AM mogą przyczynić się do zwiększenia równowagi między życiem zawodowym a prywatnym dzięki optymalizacji planowania. Korzystanie z algorytmów przy planowaniu harmonogramów może pomóc uniknąć przeciążenia pracowników, poprzez zapewnienie im odpowiedniej ilości czasu wolnego. Jednocześnie pomaga zachować wydajność operacyjną (MOP, 2021e). Systemy te mogą również pomóc w bardziej sprawiedliwym podziale zadań na podstawie zebranych danych, zmniejszając faworyzacje lub niesprawiedliwe obciążenia pracą. Są to częste źródła stresu (Mateescu i Nguyen, 2019).

Zarządzanie algorytmiczne pozwala wspierać rozwój umiejętności pracowników. Systemy AM mogą identyfikować braki w umiejętnościach i zalecać spersonalizowane plany szkoleniowe, pomagając pracownikom dostosować się do zmian technologicznych. To proaktywne podejście nie tylko łagodzi niepokój związany z utratą stabilności zatrudnienia, ale także zwiększa pewność siebie, umacnia poczucie sprawczości i wspiera długoterminowy rozwój kariery (Murray, 2024).

Poprzez analizę wzorców komunikacji i wykrywanie niewłaściwych zachowań, systemy AM mogą wspierać przeciwdziałanie cyberprzemocy i nękaniu (EU-OSHA, 2022d). Na przykład, w opracowaniu autorstwa Sánchez-Medina i in. (2020), opisano narzędzie oparte na SI zdolne do identyfikowania powiązań między niektórymi cechami osobowości (takimi jak psychopatia), a zachowaniami kojarzonymi z cyberprzemocą. Niemniej jednak stosowanie takiego oprogramowania do analizy behawioralnej podlega nadzorowi etycznemu, który ma zapobiec nadużyciom lub niepożądanym konsekwencjom.

Wykorzystanie algorytmów w procesie rekrutacji

W procesie rekrutacji coraz częściej wykorzystywane są algorytmy, które usprawniają przetwarzanie danych kandydatów i umożliwiają dostęp do szerszej, bardziej zróżnicowanej grupy potencjalnych pracowników (Li i in., 2021). Zaprojektowane zgodnie z ideą inkluzywności procesy rekrutacyjne wspomagane przez SI mogą sprzyjać zachowaniu uczciwości i dywersyfikacji. Jednakże, aby zapobiec powielaniu uprzedzeń przez źle zaprojektowane systemy, niezbędny jest nadzór etyczny i eliminacja stronniczości programów (Kelan, 2024).

Potencjalne zagrożenia związane z zarządzaniem algorytmicznym

Implementacja AM może wiązać się z szeregiem wyzwań z zakresu BHP, które wymagają starannej oceny i działań zaradczych.

Zagrożenia dla bezpieczeństwa

Ryzyko związane z bezpieczeństwem funkcjonalnym może wynikać z zagrożeń z dziedziny cyberbezpieczeństwa. Naruszenia danych lub ataki hackerskie mogą zagrozić zautomatyzowanym mechanizmom kontroli bezpieczeństwa. Może to prowadzić do nieoczekiwanych awarii lub narażać pracowników na pracę w niebezpiecznym środowisku na skutek błędnych decyzji podejmowanych w oparciu o SI (EU-OSHA, 2022h).

Zagrożenia ergonomiczne

Siedzący tryb pracy, zwłaszcza na stanowiskach biurowych, zwiększa ryzyko zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, w tym bólu pleców i szyi (EU-OSHA, 2023d). Długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej w połączeniu z koniecznością dostosowania się do ścisłych harmonogramów, które ograniczają możliwość ruchu, może prowadzić do wad postawy, sztywności mięśni i przewlekłych stanów bólowych (EU-OSHA, 2023d).

Ryzyka organizacyjne i psychospołeczne

Zarządzanie algorytmiczne może powodować nowe czynniki stresu, negatywnie wpływając na zdrowie psychiczne, satysfakcję z pracy i samopoczucie. Wśród kluczowych zagrożeń można wymienić następujące:

Utrata poczucia kontroli i autonomii

Systemy AM często nadzorują, monitorują i kontrolują procesy, co ogranicza autonomię pracowników. Przykładowo, ciągłe śledzenie działań, takich jak naciśnięcia klawiszy, czas trwania połączeń i długość przerw, pozostawia pracownikom niewielką moc decyzyjną (Piasna, 2024; CDT, 2021). Tego rodzaju kontrola, w połączeniu z oceną wydajności opartą na wskaźnikach, może prowadzić do przemęczenia, stresu i problemów ze zdrowiem fizycznym. Przykładowe problemy to: bóle pleców, głowy i schorzenia układu krążenia (Bérastégui, 2021).

Tempo i obciążenie pracą

Zarządzanie algorytmiczne opiera się na zebranych danych. Wyznacza cele produktywności i daje zalecenia w czasie rzeczywistym. To zwiększa obciążenie pracą oraz presję czasu. Często pracownicy pracują szybciej i dłużej, pomijając odpowiednie przerwy (EU-OSHA, 2023f; Moore, 2018). Z kolei nakładane na pracowników kar wynikających z obliczeń algorytmicznych, takich jak automatyczne potrącenia z pensji za drobne opóźnienia lub błędy, jeszcze bardziej zwiększają niepokój i presję, wpływając negatywnie na zdrowie psychiczne pracowników (EU-OSHA, 2023f). Chcąc zwiększyć produktywność, przedsiębiorstwa mogą wdrażać systemy, które wymagają od pracowników pracy bez nawet krótkich przerw, skracając do minimum czas przeznaczony na określone procedury lub zmuszając pracowników do działania z dużą prędkością (EU-OSHA, 2022d). Strategie rywalizacji mogą skłaniać do przesadnej intensyfikacji pracy, natomiast stosowane algorytmy niekiedy karzą pracowników za robienie dłuższych przerw (MOP, 2021e). Taka ciągła presja może prowadzić do stresu, niezadowolenia i pogorszenia stanu fizycznego.

Planowanie zadań i rozwój kariery.

Jeśli systemy AM nie są zaprojektowane z uwzględnieniem idei sprawiedliwego traktowania, mogą one przyczyniać się do utrwalania szkodliwych uprzedzeń przy zatrudnianiu, przyznawaniu awansów i rozdzielaniu zadań, stawiając pewne grupy w niekorzystnej sytuacji ze względu na rasę, płeć lub inne czynniki (Murray, 2024; Jarrahi iin., 2023). Tego typu sytuacje mogą negatywnie wpływać na morale pracowników, a także kulturę organizacyjną firmy. Ponadto oceny produktywności oparte na SI mogą przyczyniać się do poczucia niepewności zatrudnienia, ponieważ pracownicy mogą obawiać się, że tego typu oceny ich pracy wyprą ewaluację prowadzoną przez człowieka, negatywnie wpływając na ich możliwości awansu i stabilność zatrudnienia (EU-OSHA, 2024b).

Izolacja społeczna

Intensywne korzystanie z technologii AM może powodować przedkładanie produktywności nad interakcje ze współpracownikami, co prowadzi do poczucia osamotnienia i izolacji. Ograniczone okazje do nawiązywania kontaktów, a także integracji mogą utrudniać tworzenie bliskich relacji w miejscu pracy, co z kolei prowadzi do izolacji społecznej i niezadowolenia (EU-OSHA, 2022d; Bérastégui, 2021).

Studium przypadku

Prywatność i etyka

W zarządzaniu algorytmicznym narzędzia cyfrowe są inwazyjne, ciągle zbierają dane o lokalizacji, działaniach i zachowaniu pracownika, także po pracy. Techniki monitorowania tempa pracy i obecności w pracy to na przykład automatyczne rozpoznawanie twarzy, skanowanie i analiza komunikacji, śledzenie lokalizacji i monitorowanie naciśnięć klawiszy za pomocą kamer internetowych (w przypadku osób pracujących zdalnie), a także śledzenie aktywności na ekranie lub nagrywanie głosu (Ball, 2021). Wspomniane metody nadzoru mogą wpływać na samopoczucie pracowników, kulturę pracy, produktywność, kreatywność i motywację (Ball, 2010). Oprócz ciągłego monitorowania, pracownicy mogą być również bombardowani alertami, ostrzeżeniami i przypomnieniami, które są stresujące, ponieważ wzmacniają poczucie ciągłego nadzoru (EU-OSHA, 2022g).

Może Cię również zainteresować: Czy polskie firmy mają incydenty pod kontrolą? 

Źródło: CIOP-PIB