Nowe oblicze bezpieczeństwa pracy – AI jako narzędzie zmian w BHP

Cyfrowa transformacja i sfera psychospołeczna

– Oddziaływanie technologii cyfrowych na sferę psychospołeczną jest dużo bardziej złożone i niejednoznaczne, ale już teraz jest dobrze widoczne – podkreśla Stanecki.

Nowe technologie mogą powodować błędy podczas współpracy człowieka z robotem. Chodzi przede wszystkim o ergonomię takiej pracy, co może prowadzić do dolegliwości fizycznych, urazów, utraty równowagi czy przeciążenia wzroku pracownika. Drony, VR, egzoszkielety mogą zwiększać ryzyko urazów, a powszechne korzystanie z technologii, zwłaszcza przy pracy zdalnej, sprzyja wypaleniu zawodowemu czy naruszeniom prywatności pracowników. Decyzje wspierane przez AI mogą pogłębiać nierówności, wywoływać frustrację i stres.

Wyzwania i regulacje prawne

Rosnąca rola AI w organizacji pracy w Polsce sprawia, że praca inspektorów staje się coraz bardziej skomplikowana. Algorytmy coraz częściej decydują o harmonogramach i ocenie wydajności. Kontrola takiego środowiska pracy nie może więc ograniczać się do maszyn i procedur. Konieczne jest sprawdzenie, jak działa cały system AI i jaki ma wpływ na pracowników. Potrzebne są jasne przepisy dotyczące zarządzania algorytmami i ich przejrzystości, bezpieczeństwa pracy z AI, prawa do bycia offline, ochrony danych i regulacji dla pracowników platform cyfrowych.

Do czasu pełnego uregulowania tych kwestii istotne są wytyczne branżowe, stanowiska organów i kodeksy etyczne. Unia Europejska, m.in. poprzez AI Act, zakazuje używania AI do rozpoznawania emocji pracowników. Systemy HR wykorzystujące algorytmy podczas rekrutacji nowych pracowników stanowią wysokie ryzyko naruszenia tych regulacji i muszą spełniać rygorystyczne wymogi. Inspektorzy mogą w przyszłości być zobowiązani do weryfikacji całego cyklu życia systemów AI, od celów po wpływ na zdrowie psychiczne i prawa pracownicze. Kontrola będzie wymagała dostępu do danych i raportów, a decyzje AI muszą być weryfikowalne przez człowieka (zasada „human in command”).

Współpraca ustawodawców na szczeblu unijnym i krajowym, specjalistów BHP, pracodawców i pracowników jest kluczowa, aby efektywnie chronić ludzi w zmieniającym się środowisku pracy.

Nowa rola specjalisty BHP w erze AI

AI stanowi szansę i wyzwanie dla służby BHP. Systemy oparte na czujnikach mogą szybko wykrywać zagrożenia, ale nadmierne zaufanie do nich może uśpić czujność specjalistów powołanych do dbania o bezpieczeństwo pracowników. Główne wyzwania dla służby BHP to:

• identyfikacja nowych zagrożeń – konieczne jest regularne analizowanie ryzyk związanych z cyfryzacją, biorąc pod uwagę nie tylko maszyny, ale też sposób działania algorytmów. Każdy system AI musi mieć możliwość awaryjnego wyłączenia i ręcznego sterowania;
• wpływ na zdrowie psychiczne – algorytmy mogą narzucać tempo pracy i wprowadzać rankingi wydajności, co generuje stres i poczucie braku kontroli. Są to kluczowe czynniki ryzyka psychospołecznego;
• wyzwania cyfrowe – e-platformy usprawniają zarządzanie BHP, ale wymagają też uwzględnienia cyberbezpieczeństwa. Specjaliści muszą chronić systemy przed atakami hakerów, aby dane pracowników były bezpieczne;
• nowe kompetencje – przyszłość zawodu pracownika służby BHP wiąże się z analityką danych, cyberbezpieczeństwem i etyką cyfrową. Specjaliści muszą z kontrolerów przepisów stać się analitykami i partnerami w strategicznym zarządzaniu ryzykiem. Konieczne jest podnoszenie kompetencji cyfrowych oraz rozumienie zasad działania algorytmów i modeli predykcyjnych.

– AI wspiera pracę, ale nie zastępuje ludzkiego rozsądku. Dlatego kluczowe jest, aby pracownicy przechodzili zaawansowane szkolenia, które przygotują ich do pracy z nowymi technologiami i reagowania na błędy systemów – ostrzega Marcin Stanecki.

Podczas gdy technologia rozwija się dynamicznie, pytania o granice monitoringu, prawo do interwencji, dokumentację i dowody, standardy zarządzania ryzykiem oraz kompetencje nadal pozostają otwarte. Art. 4 unijnego rozporządzenia o AI nakłada obowiązek zapewnienia pracownikom odpowiedniej wiedzy i umiejętności, a nadzór będzie wymagał ścisłej współpracy różnych organów. 

„Zmieniające się oblicze bezpieczeństwa pracy – z wykorzystaniem narzędzi AI” to temat wykładu, jaki wygłosił Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki podczas VII edycji Ogólnopolskiego Forum Służby BHP.

Może Cię również zainteresować: Wpływ cyfryzacji na zmiany w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy