Wspieranie zgodności BHP: Nowe strategie EU-OSHA i rola AI

Zwiększanie stopnia przestrzegania przepisów BHP to kluczowy cel strategiczny na poziomie europejskim i krajowym. Prezentujemy analizę końcową projektu „Supporting Compliance” zainicjowanego przez EU-OSHA. Publikacja ta porównuje innowacyjne podejścia oraz strategie inspektoratów pracy z pięciu państw europejskich, wskazując drogi do podniesienia standardów bezpieczeństwa w całym EOG.

Czytaj także: Rozmowa z Martyną Dziedzic prelegentką III edycji konferencji „Kobiety w BHP”

Inspektoraty pracy i służby prewencyjne mierzą się z kilkoma kluczowymi wyzwaniami, w tym (ale nie tylko) z ograniczeniami zasobów, zmieniającym się krajobrazem ryzyka oraz złożonością i fragmentacją przepisów. Wyzwania te wynikają z kilku czynników zmian w krajobrazie BHP, w tym rozwoju gospodarki usługowej, zmian technologicznych i globalizacji. Pandemia COVID-19 dodatkowo obnażyła luki regulacyjne i przyspieszyła transformację cyfrową.

Raport analizuje również 31 studiów przypadku, które odnoszą się do powyższych wyzwań, pogrupowanych w pięć kategorii strategicznych.

• Nowoczesne podejścia oparte na ryzyku wykorzystują analitykę danych oraz uczenie maszynowe do precyzyjnego planowania kontroli. Pozwala to kierować inspekcje i interwencje tam, gdzie zagrożenia są największe, co znacząco poprawia ich wydajność i siłę oddziaływania.
• Responsywne egzekwowanie przepisów kalibruje interwencje, które dostosowują się do wielkości i kontekstu przedsiębiorstwa, równoważąc perswazję i sankcje.
• Współegzekwowanie i współpraca, które obejmują partnerstwa wieloagencyjne i branżowe w celu rozwiązywania złożonych, przekrojowych zagrożeń w miejscu pracy i rozszerzania zasięgu regulacyjnego.
• Podejścia cyfrowe, które pokazują, jak cyfrowe narzędzia i platformy mogą zapewniać dostępne i skalowalne wytyczne oraz wsparcie w zakresie BHP.
• Inicjatywy budowania potencjału, które wzmacniają inspektoraty, sieci zawodowe i wewnętrzne zdolności BHP oraz zapewniają wsparcie dla wrażliwych grup pracowników.

Badania wykazują, że tradycyjne podejścia regulacyjne wciąż pozostają fundamentem bezpieczeństwa. Jednak aby sprostać złożonym wyzwaniom XXI wieku, niezbędne są innowacje – szczególnie w obszarze cyfryzacji, współpracy i budowania potencjału. Doświadczenia Niemiec, Irlandii, Norwegii, Polski i Portugalii oferują cenne i możliwe do przeniesienia lekcje dla wszystkich państw członkowskich UE i EFTA, podkreślając zarówno osiągnięcia, jak i obszary wymagające dalszego rozwoju w zapewnianiu bezpiecznych i zdrowych miejsc pracy dla wszystkich.

Kluczowe wnioski

Znaczenie nowych technologii dla wzmocnienia egzekwowania i promocji BHP

Inspektoraty pracy, a także służby prewencyjne mierzą się z kilkoma kluczowymi wyzwaniami, takimi jak ograniczenia zasobów czy zmieniający się krajobraz ryzyka. Dodatkową barierę stanowi rosnąca złożoność oraz fragmentacja przepisów. Wszystkie pięć krajów boryka się z wyzwaniami związanymi ze stosunkiem liczby inspektorów do liczby pracowników oraz ograniczonymi zasobami BHP, co uniemożliwia kompleksowe pokrycie kontrolami przez inspektoraty pracy i podważa zdolności do promocji BHP. Innowacyjne podejścia pokazują, jak technologia i analityka danych mogą zwielokrotnić wpływ regulacyjny.

Przejście od egzekwowania BHP do promocji

Tradycyjny model egzekwowania oparty na zasadzie „nakaz i kontrola” wyraźnie ewoluuje. Nowe, bardziej zniuansowane podejścia uwzględniają zróżnicowane możliwości, ograniczenia, a także specyficzny kontekst funkcjonowania poszczególnych przedsiębiorstw. Jest to przejście od egzekwowania BHP do promocji, przy czym sankcje są stosowane w przypadku naruszeń legislacji i postrzegane jako ostateczność.

Znaczenie sieci współpracy

Sieci współpracy stanowią dziś jedną z najskuteczniejszych metod poprawy BHP. Żadna pojedyncza instytucja nie jest bowiem w stanie samodzielnie stawić czoła współczesnym, złożonym wyzwaniom w tym obszarze. Modele współegzekwowania, branżowe porozumienia oraz społeczności praktyków udowadniają, jak ogromną siłę mają strategiczne partnerstwa. Dzięki nim możliwe jest rozszerzenie zasięgu regulacyjnego i tworzenie samopodtrzymujących się mechanizmów poprawy bezpieczeństwa. Podejścia oparte na współpracy są szczególnie istotne w procesie docierania do sektora MŚP oraz grup pracowników szczególnie narażonych. Grupy te często znajdują się poza tradycyjnymi ramami regulacyjnymi, co wymaga wdrożenia nowych form wsparcia. Dotyczy to również branżowych sieci współpracy, które pokazują, jak strategiczne partnerstwa mogą rozszerzać zasięg regulacyjny i tworzyć samopodtrzymujące się mechanizmy poprawy.

Cyfrowa transformacja wsparcia BHP

Podejścia zdalne i cyfrowe przeszły z fazy awaryjnych reakcji na pandemię do stałych elementów krajobrazu regulacyjnego. Rozwiązania takie jak wideokonsultacje i chatboty AI pozwalają skutecznie radzić sobie z barierami geograficznymi oraz brakami kadrowymi. Dzięki swojej skalowalności narzędzia te stanowią realną odpowiedź na najbardziej uporczywe wyzwania operacyjne. Jednak ich skuteczność zależy od przemyślanej integracji z tradycyjnymi podejściami, a nie od całkowitego zastąpienia.

Znaczenie budowania potencjału

Zrównoważona poprawa BHP zależy od rozwijania wewnętrznych zdolności w organizacjach oraz wśród pracodawców i pracowników. Przebadane zróżnicowane podejścia do budowania potencjału pokazują, że budowanie wiedzy i umiejętności wymaga wielu uzupełniających się strategii dostosowanych do różnych kontekstów i grup docelowych.

Może Cię również zainteresować: Wizja Zero – strategia na rzecz bezpiecznej pracy. Zaproszenie na konferencję

Źródło: EU-OSHA