Ochrona radiologiczna współcześnie. Ochrona pracowników medycznych i pacjentów
Testy dzienne
Testy podstawowe należy wykonywać regularnie, a wyniki odnotowywać w odpowiednim formularzu kontrolnym. Takie testy dzienne powinny obejmować:
- kontrolę temperatury wywoływarki i warunków oceny zdjęć rentgenowskich (ocena negatoskopu),
- czyszczenie podajnika błon wywoływarki, samej wywoływarki i blatu stołów ciemni,
- rozgrzanie lampy RTG oraz sprawdzenie procesu obróbki fotochemicznej (kontrola sensytometryczna).
Testy tygodniowe
Testy podstawowe tygodniowe to:
- kontrola warunków przechowywania materiałów światłoczułych i warunków klimatycznych,
- czyszczenie zestawu górnych wałków wywoływarki, pojemników na chemikalia, powierzchni roboczych w pracowni i zewnętrznych elementów aparatów RTG,
- ocena jakości zdjęć mammograficznych.
Testy miesięczne
Testy miesięczne obejmują:
- sprawdzenie przewodów wysokiego napięcia,
- kontrolę powtarzalności ekspozycji,
- czyszczenie dolnych wałków wywoływarki,
- czyszczenie i konserwację kaset,
- test na kolimację i osiowość wiązki promieniowania oraz analizę zdjęć odrzuconych.
Testy kwartalne
Testy kwartalne to:
- ocena kratki przeciwrozproszeniowej.
Testy półroczne
Testy półroczne:
- kontrola przylegania błona – folia,
- ocena systemu AEC (Automatycznej Kontroli Ekspozycji, ang. Automatic Exposure Control) oraz ocena zniekształceń obrazu toru wizyjnego – fluoroskopia.
Testy roczne
Testy roczne:
- badanie światłoszczelności ciemni, oświetlenia ochronnego,
- kontrola stopnia wzmocnienia folii.
Kiedy należy przeprowadzać testy specjalistyczne?
Testy specjalistyczne należy przeprowadzać zaraz po zamontowaniu aparatu RTG, kiedy elementy aparatu są nowe i sprawne, a parametry optymalnie wyregulowane przez autoryzowany serwis. Wyniki stanowią wzorzec następnych kontroli, przy czym roczna ocena wykonywana jest przez audytora zewnętrznego i obejmuje kontrolę:
- mechanicznego i mechaniczno-elektrycznego działania elementów aparatu RTG,
- wiązki promieniowania X (zgodności krawędzi pola świetlnego i pola wiązki promieniowania, osiowości wiązki promieniowania),
- podstawy ochrony radiologicznej,
- lampy i generatora,
- poprawności działania systemu AEC (ang. automatic exposure control, automatycznej kontroli ekspozycji),
- powstawania obrazu (prawidłowego działania kratki przeciwrozproszeniowej, kaset, błon, procesu obróbki chemicznej, negatoskopu oraz ciemni),
- poprawności prowadzenia testów podstawowych,
- bezpieczeństwa i ochrony radiologicznej.
Podsumowując, współczesna ochrona radiologiczna powinna być oparta na:
- licencjonowaniu i nadzorze – co oznacza, że nabywanie, posiadanie, użytkowanie i usuwanie substancji promieniotwórczych (źródeł promieniowania jonizującego) jest dozwolone tylko w ściśle określonych celach, w miejscach odpowiednio do tego zabezpieczonych i wyłącznie przez osoby do tego upoważnione,
- ograniczaniu dawek, czyli wykorzystaniu źródeł promieniowania jonizującego tylko w przypadkach uzasadnionych,
- optymalizacji ochrony przed promieniowaniem i przestrzeganiem przepisów dotyczących dawek granicznych.