Jest apel o poprawę warunków pracy na stojąco

Zatrudnieni w handlu i usługach powinni przechodzić specjalne badania, dla tych stanowisk pracy trzeba opracować oddzielne, uwzględniające ich specyfikę, oceny ryzyka zawodowego – to postulaty formułowane w interpelacji poselskiej, która trafiła do Ministerstwa Zdrowia. Chodzi też o wskazanie maksymalnego czasu pracy na stojąco, a także przerw na siedzący odpoczynek.

Czytaj także: Promocja zdrowia i aktywności fizycznej w zakładach pracy w Polsce

Interpelację nr 14596 wniosła wrocławska posłanka Marta Stożek (koło poselskie Razem). Dotyczy ona skutków zdrowotnych długotrwałej pracy stojącej. Ponadto wskazuje na potrzebę działań profilaktycznych w handlu i usługach. Pyta ona resort zdrowia, czy urzędnicy posiadają lub planują opracować ocenę ryzyk zdrowotnych związanych z długotrwałą pracą stojącą w sektorach o wysokiej ekspozycji, czyli głównie handlu i usługach. Posłankę interesuje też, czy rozważane są zalecenia lub standardy profilaktyczne, np. dla medycyny pracy. W szczególności chodzi o dopuszczalny czas pozostawania w pozycji stojącej. Ponadto kwestia dotyczy konieczności wprowadzenia przerw i odpoczynku w pozycji siedzącej. Również istotne są minimalne wymogi ergonomii stanowisk pracy w handlu i usługach.

Posłanka podkreśla, że praca na stojąco powoduje większe ryzyko – na krótką metę – absencji chorobowej. Natomiast – w dłuższej perspektywie – pracujący w ten sposób zagrożeni są również rozwojem chorób układu krążenia i schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego. Dlatego Marta Stożek postuluje akcję edukacyjną w grupach zawodowych szczególnie narażonych (np. programy edukacyjne, rekomendacje dla pracodawców). Chciałaby również, aby Ministerstwo Zdrowia – wspólnie z resortem właściwym ds. pracy – aktywnie działało w kierunku ograniczenia praktyk organizacyjnych, które prowadzą do przewlekłego przeciążenia zdrowotnego pracowników.

Co na to obecne przepisy

Nie wiadomo, jak ustosunkuje się do tych pomysłów Ministerstwo Zdrowia (MZ), zwłaszcza do postulatu szczegółowej oceny ryzyka zawodowego. Warto przypomnieć, że taka szczególna ocena ryzyka zawodowego jest planowana. Na przykład dotyczy to grup pracowników narażonych, chociażby pośrednio, na kontakt z azbestem. Niemniej jednak w tym przypadku ten wymóg narzuca nam wprost Unia Europejska.

Regulacje dotyczące zatrudnienia w pozycji stojącej są zaś rozsiane po kodeksie pracy (art. 94), przepisach ogólnych z zakresu BHP oraz szczególnych dotyczących niektórych grup pracowników (np. młodocianych, kobiet w ciąży, stanowisk z monitorami ekranowymi), które pośrednio odnoszą się do pracy na stojąco. Przykładowo, z par. 49 rozporządzenia z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650) przy wykonywaniu pracy niewymagającej stale pozycji stojącej należy zapewnić pracownikom możliwość siedzenia. Natomiast przy wykonywaniu pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia. Pracownik musi mieć możliwość odpoczynku w pobliżu miejsca pracy. Konkretnie w pozycji siedzącej. Siedziska powinny spełniać wymagania Polskich Norm.

Natomiast, przykładowo, rozporządzenie z 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz. U. z 2023 r. poz. 1240) zabrania zatrudniania ich przy pracach wymagających stale wymuszonej i niewygodnej pozycji ciała (w tym w pozycji pochylonej, na kolanach, w przysiadzie czy leżącej). Praca młodocianych w pozycji stojącej nie jest wprost zakazana, ale – jeśli wiąże się z nadmiernym wysiłkiem fizycznym lub wymuszoną, niewygodną pozycją – może podlegać ograniczeniom.

Ocena ryzyka zawodowego

Jak wygląda ocena ryzyka zawodowego pracujących na stojąco? Nie ma tu jakiejś wyjątkowej regulacji. Co do zasady, zgodnie z BHP, pracodawca powinien identyfikować wszystkie zagrożenia związane z wykonywaniem pracy na danym stanowisku. Ponadto musi on ocenić prawdopodobieństwo i skutki wystąpienia niepożądanych zdarzeń (np. urazów, chorób układu mięśniowo-szkieletowego, przewlekłego zmęczenia), a także odpowiednio dokumentować te oceny oraz stosowanie niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko.

Już teraz przy ocenie ryzyka zawodowego pracy w pozycji stojącej należy np. uwzględnić takie czynniki jak czas trwania pracy w tej pozycji, możliwość zmiany pozycji ciała, ergonomię stanowiska pracy (np. wysokość blatów, dostępność podnóżków, mat antyzmęczeniowych), obciążenie statyczne i dynamiczne, mikroklimat, oświetlenie, hałas oraz inne czynniki środowiskowe. Pod uwagę należy tez wziąć indywidualne predyspozycje pracownika (np. stan zdrowia, wiek, płeć), a także organizację przerw w pracy.

Może Cię również zainteresować: Bezpieczeństwo pracy w kontekście globalnej migracji ludności

Źródło: Prawo.pl