Planowanie działań po ocenie ryzyka zawodowego

Jak planować działania wynikające z oceny ryzyka zawodowego?

Data publikacji: 18.02.2026 r.

Wyniki oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy powinny być podstawą planowania i wdrażania odpowiednich działań, mających na celu ograniczanie ryzyka zawodowego. Należy je również brać pod uwagę przy ustalaniu potrzebnych kompetencji oraz potrzeb szkoleniowych i informacyjnych. Jest to szczególnie istotne w przypadku stanowisk, na których wykonywane są prace wymagające szczególnych predyspozycji fizycznych, psychicznych lub specjalistycznego szkolenia i wynikających z jego odbycia uprawnień. Niekiedy odpowiedni dobór pracownika do pracy stanowi warunek obniżenia ryzyka do poziomu akceptowalnego, zwłaszcza w przypadku prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej.

Planowanie działań po ocenie ryzyka zawodowego — fot. iStock

Czytaj także: A. Bagińska: Bezpieczeństwo jest częścią naszego profesjonalizmu

Zasady dopuszczalności ryzyka i niezbędne działania

Ogólne zalecenia dotyczące planowania działań wynikających z oceny ryzyka zawodowego podano w tablicy 1 dla skali trójstopniowej. Z kolei w tablicy 2 uwzględniono wytyczne dla ryzyka oszacowanego w skali pięciostopniowej.

Ogólne zasady wyznaczania dopuszczalności ryzyka zawodowego oraz zalecenia dotyczące działań wynikających z oceny tego ryzyka (oszacowanie w skali 3-stopniowej)

Oszacowanie ryzyka zawodowego	Dopuszczalność ryzyka zawodowego	Niezbędne działania
duże	niedopuszczalne	Jeżeli ryzyko zawodowe jest związane z pracą już wykonywaną, działania w celu jego zmniejszenia trzeba podjąć natychmiast (np. przez zastosowanie środków ochronnych). Planowana praca nie może być rozpoczęta do czasu zmniejszenia ryzyka zawodowego do poziomu dopuszczalnego.
średnie	dopuszczalne	Zaleca się zaplanowanie i podjęcie działań, których celem jest zmniejszenie ryzyka zawodowego.
małe	dopuszczalne	Konieczne jest zapewnienie, że ryzyko zawodowe pozostaje co najwyżej na tym samym poziomie.

Tabela 1.

Ogólne zasady wyznaczania dopuszczalności ryzyka zawodowego oraz zalecenia dotyczące działań wynikających z oceny tego ryzyka (oszacowanie w skali 5-stopniowej)

Oszacowanie ryzyka zawodowego	Dopuszczalność ryzyka zawodowego	Niezbędne działania
bardzo duże	niedopuszczalne	Praca nie może być rozpoczęta ani kontynuowana do czasu zmniejszenia ryzyka zawodowego do poziomu dopuszczalnego.
duże	niedopuszczalne	Jeżeli ryzyko zawodowe jest związane z pracą już wykonywaną, działania w celu jego zmniejszenia trzeba podjąć natychmiast. Planowana praca nie może być rozpoczęta do czasu zmniejszenia ryzyka zawodowego do poziomu dopuszczalnego.
średnie	dopuszczalne	Zaleca się zaplanowanie i podjęcie działań, których celem jest zmniejszenie ryzyka zawodowego.
małe	dopuszczalne	Zaleca się rozważenie możliwości dalszego zmniejszania poziomu ryzyka zawodowego lub zapewnienie, że ryzyko zawodowe pozostaje najwyżej na tym samym poziomie.
bardzo małe	dopuszczalne	Nie jest konieczne prowadzenie żadnych działań.

Tablica 2.

Wymagania dla rozwiązań technicznych i organizacyjnych

Pracodawca powinien:

dostosować planowane i wdrażane rozwiązania techniczne i organizacyjne do występujących zagrożeń oraz związanego z nimi ryzyka zawodowego;
konsultować te rozwiązania z pracownikami i/lub ich przedstawicielami;
okresowo je przeglądać oraz w razie potrzeby modyfikować;
zapewnić, aby spełniały wymagania krajowych przepisów prawnych oraz były zgodne z dobrą praktyką;
uwzględniać aktualny stan wiedzy.

Pracodawca powinien wdrażać te rozwiązania w trybie natychmiastowym w obszarach, w których występuje niedopuszczalne ryzyko zawodowe. W strefie ryzyka dopuszczalnego należy obniżać ryzyko do poziomu jak najniższego, ekonomicznie i praktycznie uzasadnionego.

Priorytety w ograniczaniu ryzyka

Planując działania zmierzające do ograniczenia ryzyka zawodowego należy w szczególności uwzględnić potrzebę:

likwidowania zagrożeń u źródeł ich powstawania;
dostosowania warunków i procesów pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez odpowiednie projektowanie i organizowanie stanowisk pracy, dobór maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy, a także metod produkcji i pracy – z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie, oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników;
stosowania nowych rozwiązań technicznych;
zastępowania niebezpiecznych procesów technologicznych, urządzeń, substancji i innych materiałów – bezpiecznymi lub mniej niebezpiecznymi;
nadawania priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej;
instruowania pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Przegląd i weryfikacja planu działań

Przed realizacją zaproponowanego planu działań zmierzających do ograniczenia ryzyka zawodowego należy dokonać jego przeglądu w celu stwierdzenia:

Czy proponowane działania doprowadzą do oczekiwanego obniżenia poziomu ryzyka?
Czy w wyniku realizacji planu nie powstaną nowe zagrożenia?
Czy można wybrać inne, bardziej opłacalne rozwiązania?
Co sądzą pracownicy o potrzebie wprowadzenia i skuteczności planowanych środków?
Czy pracodawca zastosuje planowane środki w praktyce?

Po wdrożeniu tych działań konieczne jest sprawdzanie ich skuteczności i przeprowadzanie w razie potrzeby działań korygujących.

Może Cię również zainteresować: Obowiązki pracodawcy przy pracy zdalnej – zasady BHP i koszty

Źródło: CIOP-PIB

Reklama