Obuwie ochronne: inwestycja w ergonomię i wydajność pracownika

Współczesny rynek środków ochrony indywidualnej (ŚOI) przeszedł głęboką transformację na przestrzeni ostatnich lat. Obuwie ochronne nie jest już postrzegane wyłącznie przez pryzmat bezpieczeństwa.

Bezpieczeństwo jest podstawowym i nienegocjowalnym wymogiem, jednak w dobie coraz większej świadomości o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz dążeniu do efektywności pracownika kluczowym kryterium różnicującym i decydującym o wyborze stały się ergonomia i komfort użytkowania, bezpośrednio przekładające się na zdrowie i wydajność pracownika.

Pracownik spędza w obuwiu ochronnym minimum osiem godzin dziennie. W tym czasie wykonuje tysiące kroków, a każdy niepotrzebnie uniesiony ciężar czy każdy źle zamortyzowany wstrząs kumulują się, prowadząc do przewlekłego zmęczenia i bólu. Często jesteśmy nieświadomi faktu, że źle dopasowane obuwie ochronne ma wpływ na: schorzenia stóp (np. odciski, modzele, wrastające paznokcie, haluksy), deformacje stóp (np. palce młotkowate i płaskostopie) oraz może powodować problemy z postawą i bóle stawów, w tym kolanowych i biodrowych.

Wybierając obuwie ochronne, należy wziąć pod uwagę zagrożenia występujące w miejscu pracy, stosować się do wytycznych normy EN ISO 20345:2022 oraz zwrócić szczególną uwagę na:

• Ergonomię i dopasowanie: wygoda i właściwe dopasowanie buta mają ogromny wpływ na efektywność pracy. Obuwie z sektora premium jest projektowane z uwzględnieniem anatomii stopy, co minimalizuje powstawanie odcisków i bólu podczas użytkowania. Coraz więcej marek wprowadza szeroką rozmiarówkę: od 34 do 50, z uwzględnieniem rozmiarów pośrednich, jak np. 38,5; 40,5 itd. Tak szeroki zakres rozmiarów pozwala na dopasowanie buta do niemal każdej stopy.
• Amortyzację: specjalne wkładki amortyzujące (o różnych grubościach i szerokościach), często wykonane z zaawansowanych technologicznie pianek, zmniejszają obciążenie stawów i kręgosłupa, niwelując zmęczenie przy długotrwałym użytkowaniu.
• Lekkość konstrukcji: lekka konstrukcja buta jest osiągana dzięki zastosowaniu w niej podnosków i wkładek antyprzebiciowych wykonanych z różnego rodzaju materiałów kompozytowych (np. włókno szklane, aramidowe czy węglowe), które znacząco redukują obciążenie nóg. Tzw. „kompozyty”, w przeciwieństwie do stali, nie przewodzą zimna ani ciepła, a tym samym poprawiają komfort termiczny. Lekkość obuwia możemy również zyskać poprzez zastosowanie podeszw poliuretanowych lub różnego rodzaju nowoczesnych pianek ze spienionego poliuretanu termoplastycznego.
• Sposób wkładania, ściągania i zawiązywania butów. Są stanowiska pracy, na których każda chwila ma znaczenie, należy to również uwzględnić, wybierając obuwie ochronne. Tradycyjne buty ze sznurówkami, które należy zawiązać przed włożeniem stóp oraz rozwiązać podczas ściągania obuwia, sprawdzą się na wielu stanowiskach pracy. Jednak dla osób, które muszą zmieniać obuwie „w biegu”, idealnie sprawdzą się modele z zamkiem błyskawicznym, rzepami lub system szybkiego dopasowania BOA. BOA to innowacyjny mechanizm, wykorzystujący pokrętło i żyłki, pozwala na błyskawiczne i precyzyjne mikrodopasowanie obuwia do stopy. Co najważniejsze, eliminuje ryzyko potknięcia się o rozwiązane sznurowadła, co jest kluczowym elementem bezpieczeństwa.

Inwestycje w badania i rozwój sprawiają, że obuwie ochronne staje się lżejsze, wygodniejsze, bardziej ergonomiczne i odporne na trudne warunki. Obuwie ochronne marek premium, charakteryzuje się wyższą ceną, jednak zapewnia korzyści, które należy kalkulować w kontekście całkowitego kosztu posiadania, a nie tylko ceny jednostkowej. Choć droższe, niosą ze sobą mierzalną wartość dodaną dla użytkownika.

• Zwiększone bezpieczeństwo i ochrona: obuwie produkowane zgodnie z najnowszą normą EN ISO 20345:2022 oraz przy wykorzystaniu najnowszych technologii zapewnia bezpieczeństwo dla użytkownika.
• Ergonomia i dopasowanie: buty są projektowane anatomicznie, z uwzględnieniem biomechaniki stopy. Posiadają wyprofilowane wkładki, które wspierają łuk stopy i zapobiegają płaskostopiu.
• Amortyzacja: najnowsze trendy obuwnicze koncentrują się na zastosowaniu podeszw wykonanych z systemów poliuretanowych. Spienione poliuretany termoplastyczne charakteryzują się doskonałą amortyzacją, elastycznością i wysoką sprężystością, co znacznie redukuje wstrząsy przenoszone na stawy, kolana i kręgosłup.
• Lekkość: często są lżejsze niż ich tanie odpowiedniki (dzięki np. kompozytowym podnoskom i zaawansowanym materiałom), co zmniejsza ogólne zmęczenie nóg.
• Oddychalność: wykorzystanie wysokiej jakości skóry lub tekstyliów syntetycznych zapewnia lepszą cyrkulację powietrza, co zapobiega przegrzewaniu się i poceniu stóp.

Wybierając obuwie ochronne, inwestujemy bezpośrednio w zdrowie, komfort pracy, poprawę postawy oraz redukcję absencji spowodowanej dolegliwościami ruchowymi. Choroby obwodowego układu nerwowego oraz przewlekłe choroby układu ruchu były na 4. i 5. miejscu najczęstszych chorób zawodowych w Polsce w 2024 r. (1). Optymalizacja ergonomii i komfortu jest najskuteczniejszą strategią zarządzania ryzykiem zdrowotnym i prowadzi do realnego wzrostu wydajności i motywacji w miejscu pracy.

Piśmiennictwo

1. Świątkowska B., Hanke W.: Choroby zawodowe w Polsce w 2024 roku. Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź 2025.

Magdalena Szulc-Dajerling