Bezpieczeństwo pracy w kontekście globalnej migracji ludności

Migracja to zjawisko o rosnącym znaczeniu, które wywiera istotny wpływ na rynek pracy oraz bezpieczeństwo zdrowotne pracowników. Globalna mobilność ludności generuje nowe wyzwania związane z ochroną zdrowia, warunkami zatrudnienia i profilaktyką chorób.

Co to jest migracja?

Pojęcie migracja pochodzi od łacińskiego słowa „migratio” oznaczającego przesiedlenie. Według International Organization for Migration słowo migracja oznacza ruch osób w granicach danego państwa lub ruch polegający na przekroczeniu granicy między państwami [1]. Ludzie mogą przemieszczać się z przyczyn ekonomicznych, społecznych, politycznych, demograficznych, środowiskowych i fizycznych, takich jak zagrożenia naturalne. Przemieszczanie ludności może być dobrowolne lub przymusowe, długoterminowe lub krótkoterminowe oraz legalne lub nieuregulowane. Zarówno dane statystyczne jak i obserwacje pokazują, że przepływy niezależnie od ich przyczyny powodują nowe sytuacje na rynku pracy. W związku z tym powstają pytania:

• Jaki wpływ ma migracja na bezpieczeństwo pracy?
• Czy migracja ludności prowadzi do obniżenia bezpieczeństwa zdrowotnego pracowników?
• Czym jest bezpieczeństwo zdrowotne?

Od kilku lat obserwowany jest wzrost zainteresowania obywateli świata migracjami, w tym do krajów egzotycznych oraz gwałtowny wzrost zachorowań na różnego rodzaju choroby zakaźne. Z każdym rokiem wzrasta liczba osób podróżujących do krajów gorącej strefy klimatycznej w Azji, Afryce i Ameryce Południowej, co sprzyja przenoszeniu patogenów [2].

Drogi przenoszenia patogenów

Transmisja patogenów u ludzi najczęściej odbywa się drogą kropelkową (międzyludzką, inhalacyjną, przez drogi oddechowe). Zakażenie następuje poprzez wdychanie patogenów unoszących się w powietrzu, wdychanie kropelek wydzielin oddechowych (śliny, flegmy) podczas kaszlu czy kichania osoby zakażonej lub poprzez wdychanie aerozoli zawierających wirusa (np. podczas sprzątania pomieszczeń). Możliwa jest transmisja wśród ludzi poprzez kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi zakażonej osoby, a także przez kontakt ze skażonymi powierzchniami czy przedmiotami, np. poprzez ubrania, sprzęt, meble.

Ryzyko zdrowotne pracowników

Obserwowane ruchy migracyjne stanowią istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego pracowników wielu sektorów w postaci chorób zakaźnych i pasożytniczych, chorób metabolicznych oraz chorób układu krążenia [3]. Wśród najczęściej występujących wymienia się [4]:

• Różyczkę – osoba nie zaraża po upływie 4 dni od pojawienia się wysypki.
• Odrę – osoba nie zaraża po upływie 7 dni od pojawienia się wysypki.
• Świnkę – osoba nie zaraża po ustąpieniu opuchlizny, co przeważnie następuje po 7-14 dniach.
• Ospę wietrz­ną – osoba nie zaraża po upływie 7 dni od pojawienia się ostatniej nowej krosty.

Z dostępnych raportów i publikacji wynika, że wśród osób, które trafiły w ostatnich latach do Europy z Afryki Północnej i Subsaharyjskiej stwierdzono pojedyncze przypadki odry, krztuśca, gruźlicy, zakażeń skóry i duru brzusznego.

Zdarzyły się zachorowania na dur powrotny oraz meningokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. W Danii, Szwecji i Niemczech odnotowano przypadki zachorowań na ciężką postać błonicy. Wśród pracowników odnotowano przypadki malarii, gorączki denga oraz zwykłych biegunek. Na terenie Unii Europejskiej odnotowano przypadki zakażeń przecinkowcem cholery, pałeczkami dżumy, gorączki Zachodniego Nilu. Stwierdzono także zakażenia polio, dur brzuszny, wirusowe zapalenie wątroby typu A oraz gruźlicę [5].

Gruźlica jest wywoływana przez bakterie Mycobacterium tuberculosis, która rozprzestrzenia się drogą powietrzną, gdy osoby chore kaszlą, kichają lub plują. 80% wszystkich chorych na gruźlicę zamieszkuje kraje Afryki i Azji [6]. Według raportów Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w 30 krajach Unii Europej­skiej stwierdzono 58 994 przypadki zachorowań na gruźlicę. W Niemczech spośród 6 tysięcy chorych na gruźlicę 75% pochodziło z Somalii, Erytrei, Afganistanu, Syrii i Rumunii a 15% z republik postradzieckich [7]. Odsetek przypadków gruźlicy pochodzenia zagranicznego jest wysoki na Malcie – 95,9% i Luksemburgu – 90,0%, a niski w Bułgarii – 0,0% i Rumunii – 0,4% [8]. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), co roku na świecie na gruźlicę umiera 2 miliony ludzi a ponad 10 milionów zaraża się tą chorobą. Ponad połowa chorych na gruźlicę to mężczyźni – 55,0% [9].