Wygaszenie szczególnych rozwiązań dla obywateli Ukrainy – nowe regulacje od 5 marca 2026 r.

Pojawił się również wymóg ponownego powiadomienia w ciągu 7 dni roboczych

Podmiot ma obowiązek złożenia ponownego powiadomienia w przypadku zmiany rodzaju umowy pomiędzy podmiotem powierzającym pracę cudzoziemcowi, a obywatelem Ukrainy, zmiany stanowiska lub rodzaju wykonywanej pracy, zmniejszenia wymiaru czasu pracy lub liczby godzin pracy albo obniżenia miesięcznej / godzinowej stawki wynagrodzenia.

Co istotne, samo powiadomienie ma charakter wyłącznie informacyjny, a jego brak nie powoduje nielegalności zatrudnienia! Niedopełnienie obowiązku powiadomienia stanowi jednak wykroczenie, za które zgodnie z art. 84 ust. 6 Ustawy grozi kara grzywny od 1000zł do 3000zł.

Regulacje przejściowe w zatrudnianiu obywateli Ukrainy

Nowelizacja ma bardzo szeroki charakter. Z tego względu Ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadziła szereg przepisów przejściowych.

Zgodnie z art. 40 Ustawy, jeżeli podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi złożył powiadomienie o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy przed wejściem w życie powyższej Ustawy (5 marca 2026r.), stosuje się przepisy art. 22 ust. 1 Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy określające uprawnienie obywatela Ukrainy do wykonywania pracy na terytorium RP, od spełnienia warunków wymienionych w uchylonym przepisie.

Zgodnie z art. 41 Ustawy, przez 3 lata od dnia jej wejścia w życie obowiązują przepisy szczególne dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce legalnie, ale bez ochrony czasowej. Stosuje się do nich wybrane artykuły Ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP.

Stosuje się do nich odpowiednio przepisy art. 3 ust. 1 pkt 12 Ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP, który stanowi, że swobodny dostęp do rynku pracy ma cudzoziemiec, który korzysta z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej, a także nowy art. 5a tej Ustawy dotyczący powiadomień o powierzeniu pracy cudzoziemcowi korzystającemu z tej ochrony.

Klasyfikacja uprawnionych do pracy oraz przedłużenie legalnego pobytu do 2027 roku

Zasada swobodnego dostępu do rynku pracy wiąże się z obowiązkiem powiadomienia powiatowego urzędu pracy przez podmiot powierzający pracę. Rozwiązanie to powoduje powstanie dwóch grup cudzoziemców, którzy mogą legalnie pracować na terytorium Polski.

Pierwszą grupą są cudzoziemcy – beneficjenci ochrony czasowej, w tym objęci ochroną czasową obywatele Ukrainy. Legalność ich pobytu potwierdzany wydany numer PESEL UKR, dokument elektroniczny DIIA bądź zaświadczenie potwierdzające korzystanie z ochrony czasowej wydane na podstawie art. 20 ust. 1 Ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (które jest ważne do dnia 4 marca 2027r.)

Drugą grupą są pozostali obywatele Ukrainy, legalnie przebywający na terytorium RP, ale nie korzystający z ochrony czasowej. W przypadku tej grupy legalny pobyt może opierać się na podstawach, które wcześniej wykluczałyby podjęcie pracy. Nowe przepisy zmieniają to, zwalniając te osoby z ogólnych zasad zawartych w Ustawie o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom.

Poza tym, ustawodawca dokonał nowelizacji art. 42 Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Zgodnie z nowym brzmieniem przepisu, jeżeli w okresie od dnia 24 lutego 2022r. przypada ostatni dzień okresu pobytu obywatela Ukrainy na terytorium RP (np. z tytułu zezwolenia na pobyt czasowy, wizy krajowej, wizy Schengen wydanej przez organ polski lub też ruchu bezwizowego), to jego pobyt na terytorium RP ulega z mocy prawa przedłużeniu do 4 marca 2027r., co daje im czas na uregulowanie swojej sytuacji prawnej.

Podsumowanie

Wejście w życie nowej ustawy wygaszającej dotychczasowe rozwiązania dla obywateli Ukrainy, a także nowelizacje przepisów o zatrudnianiu cudzoziemców pozwalają na uporządkowanie sytuacji prawnej osób korzystających z ochrony czasowej. Zmiany te zrównują status wszystkich beneficjentów ochrony czasowej z obywatelami Ukrainy przebywającymi w Polsce na tej samej podstawie. Dzięki temu zapewnione zostaje równe traktowanie wszystkich osób objętych tym tytułem pobytowym.

Ustawodawca wprowadził w życie szereg przepisów, które zapewniają wszystkim beneficjentom ochrony czasowej swobodny dostęp do rynku pracy (bez wymogu zezwolenia na pracę), a na podmioty powierzające im pracę nałożył obowiązek powiadomienia powiatowego urzędu pracy o tym fakcie. Wprowadzono oficjalną definicję beneficjenta ochrony czasowej oraz ujednolicono zasady legalizacji pobytu. Obecnie podstawą jest nadanie numeru PESEL ze statusem UKR oraz korzystanie z elektronicznego dokumentu DIIA. Jednocześnie zrezygnowano z wydawania papierowych zaświadczeń i wiz o symbolu „20”.

Ustawa o wygaszeniu rozwiązań wynikających z Ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza również przepisy przejściowe, które chronią sytuację prawną podmiotów działających na podstawie wcześniejszych regulacji oraz rozszerzają – na okres trzech lat – część uprawnień na obywateli Ukrainy legalnie przebywających w Polsce, lecz niekorzystających z ochrony czasowej. W praktyce oznacza to funkcjonowanie dwóch grup cudzoziemców uprawnionych do pracy na uproszczonych zasadach.

Podsumowując, nowe przepisy skutecznie porządkują system prawny oraz ujednolicają zasady pobytu i zatrudnienia cudzoziemców. Kończą one etap nadzwyczajnych regulacji, zastępując je rozwiązaniami o charakterze trwałym i systemowym.

Może Cię również zainteresować: Wspieranie zgodności BHP: Nowe strategie EU-OSHA i rola AI

Źródło: OIP w Białymstoku