Ocena ryzyka dermalnego. Metody badania narażenia na chemię
Podczas gdy ocena narażenia na substancje chemiczne drogą oddechową opiera się na twardych danych i pomiarach, szacowanie ryzyka przenikania toksyn przez skórę wciąż stanowi duże wyzwanie dla służb BHP. Brak znormalizowanych metod ilościowych wymusza stosowanie podejść jakościowych. Rozwiązaniem może być metoda opracowana przez American Industrial Hygiene Association (AIHA) w ramach projektu DRAM. Na czym polega to trzystopniowe narzędzie i jak wykorzystuje symulacje Monte Carlo?

Czytaj także: Wypadek na odwiercie BI-2.1. Jak doszło do zdarzenia?
Wyzwania w ocenie ryzyka dermalnego
Dla substancji wchłanianych drogą oddechową opracowano metody ilościowe. W odróżnieniu od nich, ocena ryzyka dermalnego bazuje wciąż na podejściach jakościowych. Wynika to z kilku czynników:
- brak powszechnie przyjętych metod pomiaru wchłaniania substancji przez skórę w rzeczywistych warunkach pracy;
- złożoność mechanizmów przenikania substancji przez skórę;
- ograniczona dostępność danych eksperymentalnych.
Metoda DRAM i symulacje Monte Carlo
Do oceny jakościowej ryzyka związanego z narażeniem dermalnym na czynniki chemiczne można zastosować odpowiednią metodę. Mianowicie została ona opracowana przez amerykańskich higienistów przemysłowych (AIHA) w ramach projektu DRAM. Narzędzie posiada interfejs graficzny w formie arkusza MS Excel oraz symulacji Monte Carlo (rozkłady wartości wejściowych) (Dermal Risk Assessment Model (DRAM) | AIHA).
Trzy etapy procesu szacowania
Proces szacowania ryzyka w modelu DRAM przebiega w następujących etapach:
I ETAP: I ETAP polega na określeniu zagrożenia dermalnego na podstawie analizy właściwości toksycznych substancji chemicznej oddziałującej na skórę pracownika. Następnie klasyfikuje się ją do jednej z 4 kategorii. (tab. 6.)

II ETAP: Etap ten polega na wyznaczeniu parametrów dotyczących wielkości powierzchni skóry mającej kontakt z substancją chemiczną oraz jej stężenia. Ponadto uwzględnia się czas pozostawania substancji na skórze i zdolność przenikania. Mianowicie definiuje się wskaźnik określający:
CA wielkość powierzchni skóry mającej kontakt z substancją chemiczną,
C stężenie,
CF częstotliwość kontaktu,
RT czas pozostawania na skórze,
PP potencjalną zdolność przenikania przez skórę.
III ETAP obliczeniu iloczynu wyznaczonych wskaźników wg wzoru (2), który odpowiada poziomowi ryzyka związanego z narażeniem dermalnym – ER (Exposure Rating), i znajduje się w przedziale od 1 do 1024.

Ostateczną ocenę ryzyka dermalnego przeprowadza się na podstawie histogramu, który uwzględnia kategorię zagrożenia dermalnego (KZD) (od 1 do 4; tab. 6.) oraz poziom narażenia dermalnego (ER) (rys. 5.).

Kryteria wyznaczania wskaźników
Dane do wyznaczania wskaźników służących do określania poziomu ryzyka związanego z narażeniem dermalnym przedstawiono w tabeli 7.
| Wskaźnik CA określający wielkość powierzchni skóry mającej kontakt z substancją chemiczną | |
| 1 | niemożliwy kontakt skóry z czynnikiem chemicznym |
| 2 | bardzo mała powierzchnia skóry ma kontakt z czynnikiem chemicznym |
| 3 | możliwy kontakt skóry ramion i przedramion |
| 4 | możliwy kontakt dużej powierzchni skóry |
| Wskaźnik C określający stężenie | |
| 1 | bardzo małe stężenie czynnika mającego kontakt ze skórą |
| 2 | małe stężenie czynnika mającego kontakt ze skórą |
| 3 | średnie stężenie czynnika mającego kontakt ze skórą |
| 4 | wysokie stężenie czynnika mającego kontakt ze skórą |
| Wskaźnik CF określający częstotliwość kontaktu | |
| 1 | minimalny kontakt czynnika ze skórą; jeden-dwa razy w ciągu zmiany roboczej; ok. 5% zmiany roboczej |
| 2 | do 10 razy kontakt ze skórą; czas kontaktu – mniej niż 10% zmiany roboczej |
| 3 | do 50 razy kontakt ze skórą; czas kontaktu – mniej niż 50% zmiany roboczej |
| 4 | ciągły kontakt; czas kontraktu – 50 – 100% zmiany roboczej |
| Wskaźnik RT określający czas pozostawania na skórze | |
| 1 | nieprawdopodobne pozostawanie na skórze (związki bardzo lotne, suche i pyliste) |
| 2 | może pozostawać na skórze przez krótki czas (związki lotne, przylegające) |
| 3 | prawdopodobne pozostawanie na skórze przez znaczy czas (związki o niskiej lotności, wysoka MC, tworzące konglomeraty na skórze) |
| 4 | bardzo prawdopodobne pozostawanie na skórze (związki nielotne, M większa od 100, lepiące się do skóry) |
| Wskaźnik PP określający potencjalną zdolność przenikania przez skórę | |
| 1 | w zasadzie niemożliwe (duże, nierozpuszczalne cząstki) |
| 2 | mało prawdopodobne (małe, nierozpuszczalne cząstki, większe od 1 μm; o niskiej rozpuszczalności w lipidach i wodzie) |
| 3 | możliwe (bardzo małe cząstki mniejsze od 1 μm; pewna rozpuszczalność w lipidach i wodzie; możliwość przenikania przez osłabione powłoki skórne) |
| 4 | prawdopodobne (dobra rozpuszczalność w lipidach i wodzie; możliwość przenikania przez uszkodzoną skórę) |
Może Cię również zainteresować: Bezpieczne spawanie: Profesjonalna odzież ochronna dla spawacza
