NSA: Pracodawca nie do końca decyduje o liczbie osób w służbie bhp

Pracodawca został pozbawiony uprawnienia do samodzielnego decydowania o liczbie osób w służbie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie wymogów minimalnych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że odwoływanie się do kryterium zapewnienia właściwej formy ochrony pracowników przed potencjalnymi zagrożeniami zawodowymi przez zatrudnianie mniejszej liczby pracowników służby bhp niż wymóg wynikający z przepisów, jest prawnie irrelewantne.

Czytaj także: Obowiązek przekazania informacji o czynnikach rakotwórczych, mutagennych lub reprotoksycznych w środowisku pracy

W toku przeprowadzonej kontroli ustalono, że pracodawca zatrudniał 2194 pracowników i utworzył zakładową służbę bezpieczeństwa i higieny pracy. Zatrudniał w niej dwóch pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy.

Spór o nakaz wydany przez inspektora pracy

Mając powyższe na uwadze, inspektor pracy wydał nakaz, w którym zobowiązał pracodawcę do zorganizowania służby bhp zgodnie z wymogami określonymi w par. 1 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (dalej jako: rozporządzenie). Przepis ten stanowi, że pracodawca zatrudniający ponad 600 pracowników zatrudnia w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej jednego pracownika służby bhp na każdych 600 pracowników. Pracodawca wniósł odwołanie, w którym wskazał, że normy bezpieczeństwa i higieny pracy są skrupulatnie przestrzegane. Natomiast zwiększenie zatrudnienia w służbie bhp nie wpłynie na poprawę warunków pracy, a jedynie obciąży go finansowo. Okręgowy inspektor pracy utrzymał jednak sporny nakaz.

Sąd nie podzielił stanowiska pracodawcy

Nie zakończyło to sporu, ponieważ pracodawca złożył skargę. W piśmie zwrócił uwagę, że par. 1 ust. 4 rozporządzenia nie ma charakteru bezpośrednio zobowiązującego, ale wyznacza jedynie pewną sferę powinności, a generalnym celem przepisów jest zapewnienie efektywności w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higienicznych warunków pracy. W ocenie skarżącego, efektywność ta jest zagwarantowana przy zatrudnieniu dwóch pracowników służby bhp. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie podzielił tego stanowiska. W rozporządzeniu wyraźnie bowiem wskazano, że pracodawca zatrudnia, a nie że „powinien zatrudnić”. Przepis ten nie jest więc ukształtowany jako powinność zależna od określonych przesłanek, ale jako bezpośredni nakaz podjęcia określonych kroków. Skarga została więc oddalona. Pracodawca nie zgodził się z wydanym wyrokiem i wniósł skargę kasacyjną.

Zapewnienie ochrony przez mniejszą liczbę pracowników bez znaczenia

Sprawą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny, który wskazał, że wykładnia par. 1 rozporządzenia z zastosowaniem metod językowych prowadzi do jednoznacznego rezultatu. Zgodnie z nim pracodawca został pozbawiony uprawnienia do samodzielnego decydowania o liczbie osób w służbie bhp w zakresie wymogów minimalnych.

Sąd podkreślił, że pracodawca może zatrudniać więcej pracowników w służbie bhp, niż wynika to z par. 1 ust. 3 i 4 rozporządzenia, lecz nie ma uprawnienia do zatrudniania ich w mniejszej liczbie. Wykładnia przepisów przyjęta przez sąd pierwszej instancji i organ była zatem prawidłowa. Natomiast odwoływanie się do kryterium zapewnienia właściwej formy ochrony pracowników przed potencjalnymi zagrożeniami zawodowymi przez zatrudnianie mniejszej liczby pracowników służby bhp niż wymóg wynikający z przepisów rozporządzenia jest prawnie irrelewantne. Zapewnienie właściwej ochrony nie jest bowiem okolicznością egzoneracyjną wyłączającą stosowanie przepisów par. 1 ust. 3 i 4 rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2025 r., sygn. akt III OSK 2422/22

Może Cię także zainteresować: Mrozy – przepisy regulujące pracę przy niskich temperaturach

Źródło: Prawo.pl