Niedobory kadrowe w Europie: wyzwania dla bezpieczeństwa i higieny pracy

Niedobory siły roboczej stały się trwałym wyzwaniem w całej Unii Europejskiej, a ich intensywność, choć różna w poszczególnych państwach, powróciła do wysokich poziomów sprzed pandemii. Dane z końca 2024 roku wskazują, że wskaźniki wolnych miejsc pracy są rekordowe, a znalezienie wykwalifikowanych pracowników stanowi kluczowy problem dla produkcji i usług.

Czytaj także: Wypadek KWK ROW: Upadek z wysokości na stacji 110 kV

Wpływ niedoborów na zdrowie i bezpieczeństwo pracowników

Choć duża liczba wakatów może wydawać się korzystna dla pozycji negocjacyjnej pracowników, niesie ona ze sobą poważne ryzyka w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP).

• Wzrost obciążenia i presji: Mniejsza liczba pracowników musi często wykonywać tę samą lub większą ilość pracy, co prowadzi do wydłużania godzin pracy i intensyfikacji obowiązków.
• Ryzyko zdrowotne: Nadmierna presja czasu i zmęczenie zwiększają ryzyko wypadków, a także sprzyjają wypaleniu zawodowemu.
• Problemy fizyczne: Pracownicy w sektorach z niedoborami częściej zgłaszają dolegliwości bólowe, takie jak bóle głowy (23%), bezsenność czy bóle mięśniowo-szkieletowe (35%).
• Błędy i skróty: Pod presją terminów pracownicy mogą pomijać kontrole bezpieczeństwa lub nie używać środków ochrony indywidualnej.

Najbardziej dotknięte sektory i zawody

Niedobory mają charakter strukturalny i są szczególnie widoczne w kilku kluczowych obszarach:

1. Ochrona zdrowia i opieka: Pielęgniarki są wskazywane jako zawód deficytowy w 17 krajach UE.
2. Budownictwo: Odnotowuje się chroniczny brak murarzy, elektryków i hydraulików.
3. Technologie informacyjne (ICT): Popyt na programistów i inżynierów IT pozostaje wysoki w niemal wszystkich krajach.
4. Transport i rzemiosło: Brakuje kierowców ciężarówek, spawaczy i operatorów maszyn.

Strukturalne przyczyny zjawiska

Obecną sytuację napędzają trzy główne trendy:

• Starzenie się populacji: Zwiększa zapotrzebowanie na opiekę, jednocześnie uszczuplając zasoby aktywnych pracowników.
• Zielona transformacja: Tworzy nowe role w sektorze energii odnawialnej i renowacji budynków.
• Cyfryzacja i AI: Zmienia zapotrzebowanie na umiejętności, tworząc luki w obszarze zaawansowanych kompetencji cyfrowych.

Ważnym czynnikiem są również same warunki pracy. Sektory o niskiej jakości zatrudnienia i złych standardach BHP mają największe trudności z przyciągnięciem i utrzymaniem personelu.

BHP jako element rozwiązania

Inwestycja w bezpieczne i zdrowe miejsce pracy nie jest tylko kosztem, ale narzędziem zwiększającym podaż pracy.

• Retencja: Dobre praktyki BHP pomagają zatrzymać doświadczonych, starszych pracowników w firmie na dłużej.
• Atrakcyjność: Wysoka jakość pracy przyciąga nowych kandydatów, w tym osoby z grup dotychczas nieaktywnych zawodowo.
• Redukcja nieobecności: Zmniejszenie liczby wypadków o zaledwie 10% mogłoby uwolnić około 25 000 osobolat pracy rocznie w całej UE.

Rekomendacje dla przyszłości

Aby uniknąć „błędnego koła” niedoborów i pogarszających się warunków, konieczne jest podjęcie działań przez wielu aktorów:

• Pracodawcy powinni konkurować jakością pracy, przewidywalnymi grafikami i dbałością o ergonomię.
• Praktycy BHP muszą uwzględniać ryzyko wynikające z niedoborów kadrowych w swoich ocenach ryzyka.
• Decydenci powinni włączać mierzalne cele BHP do krajowych i unijnych strategii walki z brakiem rąk do pracy.

Zapewnienie bezpiecznych i zdrowych warunków pracy jest kluczowe, aby dzisiejsze niedobory przekształcić w „pozytywny cykl” wyższej aktywności zawodowej i stabilnej produktywności.

Może Cię również zainteresować: Najnowsze orzecznictwo sądu dotyczące wypadków przy pracy

Źródło: EU-OSHA