Kontrole PIP: umowy cywilnoprawne i pierwsze nakazy etatu

Państwowa Inspekcja Pracy przedstawiła pierwsze podsumowanie działań prowadzonych w oparciu o przepisy obowiązujące od 8 lipca 2026 r., które wyposażyły inspektorów w nowe narzędzia do badania i przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Nowe regulacje wywołały skokowy wzrost liczby zgłoszeń od osób wykonujących pracę.

Czytaj także: Kontrole PIP a upały w pracy: Pierwsze efekty

Skala skarg i przekrój branżowy

W okresie od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 r. do PIP wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego stosowania form cywilnoprawnych. Od 1 stycznia 2026 r. odnotowano łącznie 1794 takie zgłoszenia. Oznacza to niemal trzykrotny wzrost w stosunku do ubiegłego roku (619 skarg).

Najważniejsze ustalenia dotyczące zgłoszeń:

• Przedmiot skarg: Zdecydowana większość dotyczy nieprawidłowego zawarcia umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług.
• Sektory: Zgłoszenia nie dominują w jednej gałęzi – dotyczą podmiotów publicznych i prywatnych, małych firm oraz dużych przedsiębiorstw.
• Obszary działalności: Skargi napływają z produkcji, handlu, usług, podmiotów leczniczych, ogólnopolskich sieci gastronomicznych, pracy platformowej oraz branży ochroniarskiej.

Spora część skarg dotyczy okresów pracy zakończonych przed 8 lipca. To wyklucza zastosowanie nowych narzędzi przekwalifikowania umów. Wiele pism zawiera także braki formalne, które trzeba najpierw uzupełnić.

Przebieg kontroli i wydane polecenia

Od 8 lipca inspektorzy pracy podjęli ponad 100 kontroli ukierunkowanych na zakaz zastępowania umów o pracę kontraktami cywilnoprawnymi, z czego 35 postępowań zostało już zakończonych. Inspektorzy zakwestionowali cywilnoprawną formę zatrudnienia w wielu sprawach. Wydali dotychczas 121 pisemnych poleceń potwierdzenia umowy o pracę. Na ten moment nie zaistniały przesłanki do wszczynania postępowań administracyjnych o wydanie decyzji przez okręgowych inspektorów pracy.

Dobrowolne przekształcenia i interpretacje indywidualne

Wdrożenie nowych przepisów przełożyło się również na reakcję samych zatrudniających. W okresie od 8 lipca do 6 sierpnia inspektorzy odnotowali 201 przypadków dobrowolnego przekształcenia umowy cywilnoprawnej w etat jeszcze przed dokonaniem szczegółowych ustaleń kontrolnych i zastosowaniem środków prawnych.

Do PIP trafiają również wnioski o wydanie interpretacji indywidualnych:

• Główny Inspektor Pracy wydał dotąd 7 takich decyzji,
• w 2 przypadkach potwierdził prawidłowość stosunku cywilnoprawnego,
• w 5 przypadkach uznał stanowisko wnioskodawców za błędne, orzekając, że przedstawione warunki wykonywania pracy nakazują zawarcie umowy o pracę.

Może Cię również zainteresować: Kultura BHP i inżynieria bezpieczeństwa w strefie wysokich napięć

Źródło: Państwowa Inspekcja Pracy