Jak wyglądała higiena pracy? Raport PIS 2025

Główny Inspektorat Sanitarny opublikował kompleksowy raport z działalności Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) za 2025 rok. W istocie publikacja ta podsumowuje nadzór sanitarno-epidemiologiczny w Polsce, dzięki czemu dostarcza istotnych danych. Dotyczą one zarówno higieny pracy, jak i zagrożeń biologicznych czy chemikaliów. Ponadto w dokumencie omówiono również kwestie żywienia w zakładach pracy.

Czytaj także: Kiedy przysługuje odprawa rentowa? Zasady i warunki

1. Nadzór nad warunkami sanitarno-higienicznymi w środowisku pracy (Higiena Pracy)

Pion Higieny Pracy Państwowej Inspekcji Sanitarnej odpowiada za kontrolę i nadzór nad warunkami sanitarno-higienicznymi na stanowiskach pracy. Ponadto do jego zadań należy mianowicie weryfikacja czynników szkodliwych, uciążliwych oraz niebezpiecznych.

Chemikalia, azbest i substancje reprotoksyczne

W ramach działań kontrolnych inspekcja kładzie duży nacisk na nadzór nad chemicznym środowiskiem pracy:

• Substancje reprotoksyczne: Inspekcja prowadzi kontrolę podmiotów stosujących substancje o działaniu szkodliwym na rozrodczość, weryfikując prawidłowość oceny ryzyka zawodowego oraz wdrożenie odpowiednich środków ochrony.
• Azbest: PIS stale monitoruje i ocenia warunki pracy podczas prac związanych z zabezpieczaniem tudzież usuwaniem wyrobów zawierających azbest. Działa w celu egzekwowania przestrzegania procedur, dzięki którym ogranicza się narażenie pracowników na pył azbestowy.
• Mieszaniny chemiczne i REACH: PIS nadzoruje wyroby, chemikalia, a także substancje dozwolone na rynku w ramach kontroli spełniania wymagań unijnych i krajowych.

Czynniki biologiczne i stan zapleczy

Inspektorzy weryfikują narażenie pracowników na szkodliwe czynniki biologiczne w środowisku pracy. Prowadzą również działania podnoszące świadomość pracodawców i pracowników w zakresie profilaktyki zagrożeń zawodowych.

2. Choroby zawodowe i zagrożenia epidemiologiczne pracowników

Raport przedstawia dane o zagrożeniach zakaźnych, na które narażeni są pracownicy poszczególnych sektorów gospodarki.

Nadzór nad osobami narażonymi na wysoce zjadliwą ptasią grypę (HPAI)

W Polsce odnotowano ogniska niebezpiecznej odmiany ptasiej grypy. W związku z tym PIS objęła nadzorem epidemiologicznym osoby zawodowo narażone na kontakt z zakażonymi ptakami lub skażonym środowiskiem.

• Skala nadzoru: W 2025 r. państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni objęli nadzorem ponad 1700 osób narażonych zawodowo.
• Grupy zawodowe: Wśród nadzorowanych znalazło się 445 osób z gospodarstw rolnych (hodowcy, pracownicy) oraz 1273 pracowników służb zaangażowanych w zwalczanie ognisk (Inspekcja Weterynaryjna, lekarze weterynarii, Straż Pożarna, Policja, firmy utylizacyjne, dezynfekcyjne i transportowe).
• Niepokojący wniosek: Wszystkie zrealizowane w tej grupie testy w kierunku grypy A dały wyniki ujemne. Inspekcja zwróciła jednak uwagę na bardzo niski poziom zaszczepienia na grypę sezonową w tej grupie ryzyka – na ponad 1700 osób narażonych zaledwie 18 osób było zaszczepionych (1%).
• Zalecenia dla pracodawców: W kwietniu 2025 r. GIS, Główny Lekarz Weterynarii, IMP oraz CIOP-PIB wydali wspólne zalecenia dotyczące ochrony pracowników zawodowo narażonych na HPAI. Dokument nakłada na pracodawców obowiązek aktualizacji szkoleń z zakresu higieny, dostarczenia środków ochrony oraz ścisłego nadzorowania procedur.

Drastyczny wzrost zachorowań na boreliozę i KZM

Zmiany klimatyczne i środowiskowe w efekcie przekładają się na bezprecedensowy wzrost zachorowań na choroby odkleszczowe. W związku z tym przedstawione dane stanowią ważny sygnał dla specjalistów BHP w branżach takich jak leśnictwo, rolnictwo, budownictwo czy energetyka. Oznacza to że konieczna staje się natychmiastowa weryfikacja ocen ryzyka zawodowego dla pracowników terenowych.

• Borelioza: Po latach stabilizacji odnotowano dynamiczny wzrost – w 2025 roku liczba zarejestrowanych przypadków w Polsce osiągnęła rekordowy poziom 48 725 zachorowań (dla porównania: 29 860 w 2024 r. i 25 244 w 2023 r.).
• Kleszczowe Zapalenie Mózgu (KZM): Liczba przypadków KZM gwałtownie rośnie – w 2025 r. odnotowano 935 przypadków (w stosunku do 805 w 2024 r., 659 w 2023 r. i zaledwie 212 w 2021 r.).
• Wniosek profilaktyczny: Inspekcja kładzie nacisk na konieczność stosowania środków ochrony indywidualnej (odzież zakrywająca ciało, repelenty), natychmiastowe usuwanie kleszczy oraz promocję szczepień ochronnych przeciw KZM wśród pracowników przebywających w miejscach bytowania kleszczy.

3. Żywność i stan sanitarny w zakładach pracy

Nadzór nad warunkami higienicznymi obejmuje także infrastrukturę żywieniową udostępnianą pracownikom w zakładach pracy.

Wyniki kontroli stołówek i bufetów pracowniczych

W 2025 roku organy PIS skontrolowały obiekty żywienia zbiorowego typu zamkniętego, w tym infrastrukturę w zakładach pracy:

• Stołówki pracownicze: W rejestrze PIS znajdowało się 1111 stołówek pracowniczych, z czego skontrolowano 402 obiekty (36%). Przeprowadzono 539 kontroli (w tym 49 interwencyjnych), wydano 62 decyzje administracyjne nakazujące poprawę stanu sanitarno-higienicznego, a na winnych zaniedbań nałożono 98 mandatów karnych na łączną kwotę 17 900 zł.
• Bufety przy zakładach pracy: Z 325 ewidencjonowanych bufetów skontrolowano 98 obiektów (30%) w ramach 1082 kontroli. Wykryte nieprawidłowości skutkowały wydaniem 18 decyzji oraz nałożeniem 65 mandatów karnych na kwotę 13 700 zł.

W obszarze żywienia pracowniczego uchybienia wykazano zarówno w stołówkach, jak i bufetach. Na osoby odpowiedzialne inspekcja nałożyła łącznie 163 mandaty karne, których suma wyniosła 31 600 zł. Uchybienia dotyczyły głównie stanu technicznego i sanitarnego pomieszczeń, braków w dokumentacji higienicznej oraz przechowywania surowców.

Może Cię również zainteresować: Kontrole PIP a upały w pracy: Pierwsze efekty

Źródło: Główny Inspektorat Sanitarny